ລິ້ງ ສຳຫລັບເຂົ້າຫາ

ວັນອັງຄານ, ໒໑ ພຶດສະພາ ໒໐໒໔

ພວກນັກວິທະຍາສາດ ພາກັນເຊື່ອມໂຍງລະດູການ El Nino ໃສ່ໂຣກອະຫຮິວາ ໃນອາຟຣິກາ ພາກຕາເວັນອອກ


ພີ່ນ້ອງຂອງທ້າວ Samual Moro, ໄວ 30, ໂສກເສົ້າເສຍໃຈ ຍ້ອນການຕາຍດ້ວຍໂຣກອະຮິວາ, ໃນ ສູນກາງຝຶກອົບຮົບ ໃນ Juba, ຊູດານໃຕ້.
ພີ່ນ້ອງຂອງທ້າວ Samual Moro, ໄວ 30, ໂສກເສົ້າເສຍໃຈ ຍ້ອນການຕາຍດ້ວຍໂຣກອະຮິວາ, ໃນ ສູນກາງຝຶກອົບຮົບ ໃນ Juba, ຊູດານໃຕ້.

ພວກ​ນັກຄົ້ນຄວ້າພາກັນລາຍງານວ່າ ມີການເຊື່ອມໂຍງ ລະຫວ່າງປາກົດ​ການ​ຂອງ​ດິນ​ຟ້າ​ອາກາດ ທີ່​ຮູ້​ກັນ​ວ່າ El Nino ​ກັບຈຳນວນ​ກໍລະນີໂຣກອະຮິວາ ​ໃນ​ພາກ​ຕາ​ເວັນ​ອອກ
​ຂອງ​ອາ​ຟຣິກາ. ການທຳນາຍລ່ວງໜ້າ ວ່າຕອນ​ໃດ ​ພາຍຸ El Nino ຈະ​ເກີດຂຶ້ນ ອາດ​ສາ
ມາດ ຊ່ອຍປັບປຸງຄວາມພ້ອມໃນການຕຽມຕົວທາງດ້ານສາທາລະນະ​ສຸກ. Jessica
Berman ນັກຂ່າວ ວີໂອເອ ມີ​ລາຍ​ງານ ເລື່ອງນີ້ ຊຶ່ງວັນນະ​ສອນ ຈະສະເໜີລາຍ​ລະອຽດ
​ໃນ​ອັນ​ດັບ​ຕໍ່​ໄປ.

ແອລ ນີໂຍ ແມ່ນປາກົດການ​ຂອງ​ດິນ​ຟ້າ​ອາກາດຂອງໂລກ ທີ່​ເກີດ​ຂຶ້ນ ​ໃນ​ເວລາ​ທີ່ບໍ່
ປົກກະຕິ ​ປະມານ​ ທຸກໆ 2 ຫາ 7 ປີ.

​ໃນ​ຂະນະ​ທີ່​ເກີດ​ພາຍຸ ແອລ ນີໂຍ ຢູ່ນັ້ນ ​ອຸ​ນະ​ພູມຂອງໜ້າ​ນ້ຳ ​ໃນມະຫາສະໝຸດປາ​
ຊິກ​ຟິກນອກຝັ່ງ​ທະ​ເລ​ຂອງ​ອາ​ເມຣິກາໃຕ້ ຈະອຸ່ນ​ກວ່າ​ປົກກະຕິ ຊຶ່ງແນວ​ໂນ້ມດັ່ງກ່າວ ​
ຈະ​ເລີ່​ມຕົ້ນ​ໃນຊ່ວງ​ເທດສະການ​ຄຣິສມັສ.

ປີ​ຕໍ່​ມາ ​ໃນ​ຊ່ວງ​ລະດູ​ໃບ​ໄມ້​ລົ່ນ ​ອຸ​ນະ​ພູມຂອງໜ້ານໍ້າໃນທະເລກໍຍັງອຸ່ນ ຖ້າຫາກ​ວ່າ​
ຈະອຸ່ນໜ້ອຍກວ່າແດ່​ ຢູ່​ທາງ​ພາກ​ຕາ​ເວັນ​ຕົກ​ຂອງເຂດປາຊິ​ຟິກ ຊຶ່ງຈະ​ນຳ​ໄປ​ສູ່​ສະພາບ
ອາກາດ​ທີ່​ຮ້າຍ​ແຮງ​ ​ເຊັ່ນ​ນ້ຳ​ຖ້ວມ ​ແລະ​ໄພ​ແຫ້ງ​ແລ້ງ​ ອັນເປັນສະ​ພາບທີ່ອຳນວຍ​ໂອກາດ
ດີໃຫ້ແກ່​ໂຣ​ກອະຮິວາ ​ແຜ່​ລະບາດ​.

ມີການກະ​ປະມານ​ວ່າ ມີ 177 ລ້ານ ຄົນ ​ອາ​ໄສ​ຢູ່​ໃນຂົງ​ເຂດ ບ່ອນ​ທີ່​ໂຣ​ກອະຮິວານີ້
ເກີດ​ຂຶ້ນ​ໃນ​ຊ່ວງ ພາຍຸ ແອລ ນີໂຍ.

ແຕ່​ ​ຫຼັກ​ຖານ​ກ່ຽວກັບ ການ​ກະທົບ​ຕໍ່​ສຸຂະພາບ ຈາກ ພາຍຸ ແອລ ນີໂຍ ນີ້ ໃນ​ອາ​ຟຣິກາ ກໍຍັງບໍ່ໜັກແໜ້ນປານໃດ.

​ໃນ​ການ​ສຶກສາ ທີ່​ພິມ​ເຜີຍ​ແຜ່ ​ໃນ​ວາລະສານ Proceeding of National Academy
of Sciences ນັ້ນ ນັກວິ​ໄຈ​ເລື່ອງ​ໂຣກລະ​ບາດ ທ່ານ Sean Moore ທີ່​ເປັນ​ຜູ້ນຳ​ພາ
ຄະນະທີ່​ຄົ້ນ​ພົບຫຼັກ​ຖານ​ຂອງໂຣ​ກອະຮິວາ ທີ່ແຜ່​ລະບາດ ​ໃນ​ຫຼາຍ​ປະ​ເທດ ​ໃນ​ອາ​ຟຣິກາ​
ຕາເວັນ​ອອກ.

ທ່ານ Moore ກ່າວ​ວ່າ “​ເພາະວ່າ ພະຍາດດັ່ງກ່າວສາມາດຖືກພັດ​ໄປຕາມໜ້ານໍ້າ
ໄປຫາບ່ອນນ້ຳ​ຖ້ວມ ທີ່​ລ້າງ​ເຊິ​ເອົາສິ່ງ​ໂສ​ໂຄກ​ຕ່າງໆ ​ໄປສູ່​ນ້ຳ​ດື່ມ ນ້ຳ​ໃຊ້​ສະອາດ.
ນອກນັ້ນມັນ​ຍັງ​ສາມາດ​ສຸເອົາລະບົບນ້ຳ​ເສຍທີ່ເປັນພິດ ໄປຍັງ​ເຂດ​ໃນເມືອງໃຫ້ຄົນດື່ມຄົນໃຊ້.”

ມີ​ໂຣກອະຫິວາປະມານ 150 ພັນ ກໍລະນີ ຂອງ​ ​ໃນ​ແຕ່ລະ​ປີ ຊຶ່ງ​ສ່ວນ​ໃຫຍ່​ແມ່ນ​
ຢູ່ໃນຂົງ​ເຂດ​ທະ​ເລ​ຊາຍ​ຊາ​ຮາຣາ​ຕອນໃຕ້​ອາ​ຟຣິກາ ອິງ​ຕາມ​ທ່ານ Moore ນັກວິ​ໄຈ
ດ້ານໂຣກລະບາດດັ່ງກ່າວ ຈາກ​ສະ​ຖາ​ບັນ Johns Hokins ຂະ​ແໜງ​ສາທາລະນະ​ສຸກ ​
ໃນ ນະຄອນ Baltimore.

​ແຕ່​ວ່າ ​ໃນ​ຊ່ວງ​ລະດູ​ການ El Nino ພວກ​ນັກວິ​ໄຈ ​ໄດ້​ຄົ້ນ​ພົບ​ວ່າ ​ໄດ້ເກີດ​ໂຣກອະຫິວາ
ເ​ເຜ່ລະບາດ​ຮ້າຍ​ແຮງຂຶ້ນ​ອີກ ​ໃນ​ຈຳນວນ 50 ພັນ ກໍລະນີ ​ໃນ​ພາກ​ຕາ​ເວັນ​ອອກຂອງ​
ອາ​ຟຣິກາ.

​ແນວ​ໂນ້ມ​ທີ່ປ່ຽນ​ແປງ​ຂອງ​ກໍລະນີ​ໂຣກອະຮິວາ ​ແມ່ນ​ຖືກ​ຕີລາຄາ ​ໃນ​ຊ່ວງ​ລະດູ​ການ
El Nino ​ໃນ​ລະຫວ່າງ​ປີ 2000 ຫາ 2014. ນອກນັ້ນ ​ຍັງ​ເຫັນວ່າ ມີ​ນ້ອຍ​ກວ່າ 30 ພັນ
ກໍລະນີ ທີ່​ໄດ້​ຖືກ​ລາຍ​ງານ ​ກ່ຽວກັບ​ພາກ​ໃຕ້​ຂອງ​ອາ​ຟຣິກາ ​ໃນປີ​ທີ່​ມີ​ພາຍຸ El Nino
ປຽບທຽບ​ໃສ່ ປີ​ທີ່​ບໍ່​ມີພາຍຸ El Nino.

ຖ້າບໍ່ມີການ​ປິ່ນປົວ​ແລ້ວ ອັດຕາ​ການ​ຕາຍ​ຈາກ​ໂຣກອະຫິ​ວາ​ນີ້ ​ແມ່ນ​ຖີບ​ຕົວສູງຂຶ້ນ
ຈົນ​ເຖິງ 50 ​ເປີ​ເຊັນ.

ປາກົດການ​ຂອງ​ດິນ​ຟ້າ​ອາກາດ ຈະສາມາດ​ທີ່​ຈະ​ຄາດ​ເດົາ​ໄດ້ ພາຍ​ໃນ 6 ຫາ 12 ​ເດືອນ ລ່ວງໜ້າ ​ຊຶ່ງທ່ານ Moore ກ່າວ​ວ່າ ​ເຈົ້າ​ໜ້າ​ທີ່​ສາທາລະນະ​ສຸກ ສາມາດ​ຕຽມ​ການ​ສຳລັບ​
ການລະ​ບາດ​ນີ້.

ທ່ານ Moore ກ່າວ​ວ່າ “ມັນ​ຄ້າຍໆ​ກັນ​ກັບ​ວ່າ ​ເປັນ​ການ​ເຕືອນ ​ເຖິງ​ແມ່ນ​ວ່າ​ມັນ​ຈະ​ບໍ່​
ສາມາດປ້ອງ​ກັນໄດ້ກໍ່ຕາມ, ຢ່າງ​ນ້ອຍ ມັນກໍ​ສາມາດ​ທີ່​ຈະ​ປ້ອງ​ກັນ​ການ​ເສຍ​ຊີວິດ
ຊຶ່ງ​ເປັນ​ແນວ​ໂນ້ມທີ່ເກີດ​ຂຶ້ນ ​ໃນ​ຊ່ວງ​ກ່ອນ​ເຖິງ​ການ​ແຜ່​ລະບາດແທ້ໆ.”

ວິທີ​ບຳບັດດ້ວຍ​ການ​ໃຊ້​ນ້ຳໂດຍທາງ​ປາກ ອິງ​ຕາມ​ທ່ານ Moore ການ​ສ່ຽງ​ຕໍ່​ການ​ຕາຍ​ຈາກ​ໂຣກອະຫິວາ ​ຈະ​ຫຼຸດ​ລົງ ນຶ່ງ​ເປີ​ເຊັນ.

ທ່ານ​ກ່າວ​ວ່າ ປັດຈຸບັນ​ນີ້ ມັນ​ມີ​ຢາປ້ອງ​ກັນ​ໂຣ​ກອະຫິວາ​ວັກ​ຊີ​ນ ທີ່​ລາຄາ​ຍ່ອມ​ເຍົາ​ທີ່​ຈະ​ສາມາດ​ນຳ​ມາ​ປ້ອງ​ກັນ​ໂຣກນີ້ໄດ້ ກ່ອນ​ທີ່ລະດູການ El Nino ​ຈະເກີດ​ຂຶ້ນ.

ອ່ານ​ຂ່າວ​ນີ້​ເພີ້​ມຕື່ມ​ເປັນ​ພາສາ​ອັງກິດ

XS
SM
MD
LG