ລິ້ງ ສຳຫລັບເຂົ້າຫາ

ວັນສຸກ, ໓໑ ພຶດສະພາ ໒໐໒໔

ໝູ່​ເກາະ​ໝູ່ດອນ​ປາ​ຊີ​ຟິກ ສ້າງ​ຄວາມ​ກ້າວ​ໜ້າ ໄປ​ສູ່​ເປົ້າ​ໝາຍ​ ເພື່ອ​ປົກ​ປັກ​ຮັກ​ສາ​ມະ​ຫາ​ສະ​ໝຸດ


ແຟ້ມ - ຮູບນີ້​ຖ່າຍ​ເມື່ອ​ວັນ​ທີ 20 ມິ​ຖຸ​ນາ 2009 ທີ່​ສະ​ແດງ​ໃຫ້​ເຫັນ​ຕຶກ​ລັດ​ຖະ​ສະ​ພາ​ພາ​ລາວ ທີ່​ເມືອງ​ເມ​ເລ​ເກອ​ອອ, ປະ​ເທດ​ພາ​ລາວ.
ແຟ້ມ - ຮູບນີ້​ຖ່າຍ​ເມື່ອ​ວັນ​ທີ 20 ມິ​ຖຸ​ນາ 2009 ທີ່​ສະ​ແດງ​ໃຫ້​ເຫັນ​ຕຶກ​ລັດ​ຖະ​ສະ​ພາ​ພາ​ລາວ ທີ່​ເມືອງ​ເມ​ເລ​ເກອ​ອອ, ປະ​ເທດ​ພາ​ລາວ.

ນັບ​ແຕ່ກອງ​ປະ​ຊຸມ​ສຸດຍອດ​ ກ່ຽວ​ກັບ​ດິນ​ຟ້າ​ອາ​ກາດ​ ຂອງ​ອົງ​ການ​ສະ​ຫະ​ປະ​ຊາ​ຊ​າດ ຫຼື COP 28 ທີ່​ສິ້ນ​ສຸດ​ລົງ​ໃນ​ກາງ​ເດືອນ​ທັນ​ວາ ທີ່​ດູ​ໄບ ສະ​ຫະ​ລັດ​ອາ​ຣັບ​ເອ​ເມີ​ເຣັ​ສ ບັນ​ດາ​ປະ​ເທດ​ໝູ່ເກາະ​ໝູ່​ດອນ ​ຢູ່​ມະ​ຫາ​ສະ​ໝຸດ​ປາ​ຊີ​ຟິກ​ກໍເລີ້ມ​ດຳ​ເນີນ​ງານ ເພື່ອ​ຈັດ​ຕັ້ງ​ປະ​ຕິ​ບັດ​ກອງ​ທຶນ​ປ້ອງ​ກັນ​ດິນ​ຟ້າ​ອາ​ກາດ​ມູນ​ຄ່າ 500 ລ້ານ​ໂດ​ລາ. Jessica Stone ນັກ​ຂ່າວ​ວີ​ໂອ​ເອ ມີ​ລາຍ​ງານ​ກ່ຽວ​ກັບ​ເລື້ອງນີ້ ຊຶ່ງ​ໄພ​ສານ​ມີ​ລາຍ​ລະ​ອຽດ ມາ​ສະ​ເໜີ​ທ່ານ ໃນ​ອັນ​ດັບ​ຕໍ່​ໄປ.

ພວກ​ນັກ​ວິ​ທະ​ຍາ​ສາດ​ກ່າວ​ວ່າ ຊາຍ​ຝັ່ງ​ເຫຼົ່າ​ນີ້​ແມ່ນສ່ວນ​ນຶ່ງ​ຂອງ​ບັນ​ດາ​ຊາຍ​ຝັ່ງ​ທີ່​ເປັນ​ອັນ​ຕະ​ລາຍ​ທີ່​ສຸດ​ຢູ່​ໃນ​ໂລກ​ຂອງ​ເຮົາ…​ຄືໝູ່​ເກາະ​ໝູ່ດອນ​ຂອງບັນ ​ດາ​ປະ​ເທດໃນ​ເຂດ​ມະ​ຫາ​ສະ​ໝຸດ​ປາ​ຊີ​ຟິກ ນີ​ເວ (Niue).
ໝູ່​ເກາະມາ​ໂຊ.
ໄມ​ໂຄ​ຣ​ເນ​ເຊຍ.
ມາ​ລ​ດີບ.
ພາ​ລາວ.
ຮວມ​ກັນ​ແລ້ວ ໝູ່​ເກາະ​ໝູ່ດອນ​ເຫຼົ່າ​ນີ້​ ແມ່ນ​ຕັ້ງ​ຢູ່​ໃນ​ເຂດ​ແນວ​ໜ້າ ຂອງ​ການ​ສູ້​ລົບ​ຕ້ານ​ການ​ປ່ຽນ​ແປງ​ຂອງ​ດິນ​ຟ້າ​ອາ​ກາດ.

ປະ​ທາ​ນາ​ທິ​ບໍ​ດີ​ຂອງ​ປະ​ເທດ​ໝູ່​ເກາະ​ພາ​ລາວ ທ່ານ​ຊູ​ຣັງ​ແຈ​ລ ວິບ​ສ໌ ກ່າວ​ເປັນ​ພາ​ສາ​ອັງ​ກິດ​ວ່າ:

“ໃນ​ຖາ​ນະ​ບັນ​ດາ​ລັດ​ທີ່​ຕັ້ງ​ຢູ່​ໃນ​ມະ​ຫາ​ສະ​ໝຸດ ພວກ​ເຮົາ​ກ່າວ​ວ່າ ການ​ປົກ​ປ້ອງ​ມະ​ຫາ​ສະ​ໝຸດ​ແມ່ນ​ອົງ​ປະ​ກອບ​ທີ່​ສຳ​ຄັນ ຍ້ອນ​ວ່າ​ມັນ​ເປັນ​ຖັງ ​ທີ່​ດູດເອົາ​ຄາ​ບອນ​ທີ່​ໃຫຍ່​ທີ່​ສຸດ. ໃນ​ທຸກໆ​ວິ​ນາ​ທີ່​ທ່ານຫັນໃຈ​ເອົາ​ແມ່ນ​ມາ​ຈາກ​ມະ​ຫາ​ສະ​ໝຸດ.”

ປະ​ທາ​ນາ​ທິ​ບໍ​ດີ​ພາ​ລາວ ທ່ານ​ຊູ​ຣັງ​ແຈ​ລ ວິບ​ສ໌ ກ່າວ​ວ່າ ການ​ອະ​ນຸ​ລັກ​ມະ​ຫາ​ສະ​ໝຸດ​ແມ່ນ​ເປັນ​ແນວ​ທາງ​ຊີ​ວິດ​ມາ​ໄດ້​ດົນ​ນາ​ນ​ແລ້ວ ສຳ​ລັບ​ຜູ້​ຄົນ​ທີ່​ອາ​ໄສ​ຢູ່​ໃນ​ໝູ່​ເກາະ​ໝູ່ດອນ​ປາ​ຊີ​ຟິກ.

ລັດ​ຖະ​ມົນ​ຕີ​ປົກ​ປ້ອງ​ສິ່ງ​ແວດ​ລ້ອມ​ຂອງ​ພາ​ລາວ ທ່ານ​ສ​ຕີ​ເວັນ ວິກ​ເຕີ ໄດ້​ໃຫ້​ໂຕ​ຢ່າງ​ແຕ່​ຊຸມ​ປີ 1990.

ທ່ານ​ສ​ຕີ​ເວັນ ວິກ​ເຕີ ແມ່ນ​ລັດ​ຖະ​ມົນ​ຕີ​ກະ​ຊວງ​ກະ​ສິ​ກຳ ການ​ປະ​ມົງ ແລະ​ສິ່ງ​ແວດ​ລ້ອມ ກ່າວ​ຜ່ານ​ຊູມ​ວ່າ:

“ພວກ​ຊາວ​ປະ​ມົງ ແລະ​ຫົວ​ໜ້າ​ຊົນ​ເຜົ່າ​ຢູ່​ໃນ​ທ້ອງ​ຖິ່ນ ໄດ້​ປະ​ຊຸມ​ກັນ ແລະ​ຫຼັງ​ຈາກນັ້ນ​ກໍ​ຕັດ​ສິນ​ໃຈ​ວ່າ ສິ່ງ​ເຫຼົ່າ​ນີ້​ແມ່ນ​ຂົງ​ເຂດ​ທີ່​ຈຳ​ເປັນ​ຕ້ອງ​ໄດ້​ຢຸດ​ເຊົາ​ການ​ປະ​ມົງ ເພື່ອໃຫ້ປູ​ປາ​ເຫຼົ່າ​ນັ້ນ​ຟື້ນ​ໂຕ​ຄືນ.”

ຢູ່​ທີ່ກອງ​ປະ​ຊຸມ​ສຸດຍອດ​ວ່າ​ດ້ວຍ​ການ​ປ່ຽນ​ແປງດິນ​ຟ້າ​ອາ​ກາດຂອງ​ອົງ​ການ​ສະ​ຫະ​ປະ​ຊາ​ຊາດ ຫຼື COP 28 ໃນ​ປີ​ກາຍນີ້ ບັນ​ດາ​ປະ​ເທດ​ໝູ່​ເກາະ​ໝູ່ດອນ​ປາ ​ຊີ​ຟິກ ໄດ້​ປະ​ກາດ​ກ່ຽວ​ກັບ​ຂໍ້​ລິ​ເລີ້ມ​ປາ​ຊີ​ຟິກ​ທີ່​ອຸ​ດົມ​ຮັ່ງ​ມີ​ສີ​ຟ້າແລະ​ໄດ້​ເງິນ 228 ລ້ານ​ໂດ​ລາ ​ເພື່ອ​ສົມ​ທົບ​ກອງ​ທຶນ 500 ລ້ານ​ໂດ​ລາ ​ສຳ​ລັບ​ອະ​ນຸ​ລັກ​ແລະ​ປົກ​ປັກ​ຮັກ​ສາ 30 ເປີ​ເຊັນ​ຂອງ​ມະ​ຫາ​ສະ​ໝຸດ.

ໂຄງ​ການ​ປົກ​ປ້ອງ​ທະ​ເລຂັ້ນ​ເລີ້ມ​ຕົ້ນ​ຫຼື​ພ​ຣິ​ສ​ຕີນ​ຊີ​ສ໌ຂອງວາ​ລະ​ສານ National Geographic ​ທີ່ໄດ້​ໃຫ້​ການ​ຊ່ວຍ​ເຫຼືອ ​ແກ່​ພາ​ລາວ​ຢູ່​ແລ້ວ ໂດຍ​ໄດ້​ສ້າງ​ຕັ້ງ​ເຂດ​ຄຸ້ມ​ຄອງ​ທາງ​ທະ​ເລ ແລະ​ພ້ອມ​ແລ້ວ​ທີ່​ຈະ​ໃຫ້​ການ​ປຶກ​ສາ​ຫາ​ລື ປະ​ເທດ​ໝູ່​ເກາະ​ໝູ່ດອນ​ປາ​ຊີ​ຟິກ​ອື່ນເຊັ່ນ​ດຽວ​ກັນ ທ່ານ​ເອັນ​ຣິກ ຊາລາ ຜູ້​ກໍ່​ຕັ້ງ​ກອງ​ທຶນ​ກ່າວ​ວ່າ:

“ພວກ​ເຮົາ​ຢູ່​ທີ່​ນັ້ນ ໃນ​ໄລ​ຍະ​ຍາວ ເພື່ອ​ໃຫ້​ເປັນ​ທີ່​ແນ່​ໃຈ​ວ່າ ເຂດ​ທີ່​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ປົກ​ປ້ອງ​ມີ​ການ​ອອກ​ແບບ​ທີ່​ເໝາະ​ສົມ ຕັ້ງ​ຢູ່​ໃນ​ບ່ອນ​ທີ່​ຖືກ​ຕ້ອງ ເພື່ອ​ໃຫ້​ໄດ້​ຮັບ​ຜົນ​ປະ​ໂຫຍດ​ຫຼາຍ​ທີ່​ສຸດ ​ຕໍ່​ພວກ​ສັດ​ນ້ຳ ຕໍ່​ປະ​ຊາ​ຊົນ​ໃນ​ທ້ອງ​ຖິ່ນ ແລະ​ຕໍ່​ໂລກ​ຂອງ​ເຮົາ.”

​ທ່ານ​ວິກ​ເຕີ​ກ່າວ​ວ່າ ທ່ານ​ຫວັງ​ວ່າ​ ການ​ຄົ້ນ​ຄວ້າ​ຂອງ​ພ​ຣີ​ສ​ຕີນ​ຊີສ໌ ສາ​ມາດສ່ອງ​ແສງ​ໃຫ້​ເຫັນ​ແຫຼ່ງ​ຊັບ​ພະ​ຍາ​ກອນ​ທີ່​ເລິກລົງ​ໄປ​ໃນ​ພື້ນ​ມະ​ຫາ​ສະ​ໝຸດ​ຂອງ​ພາ​ລາວ ບ່ອນ​ທີ່​ຄວາມ​ຮູ້​ຂອງ​ປະ​ຊາ​ຊົນ​ໃນ​ທ້ອງ​ຖິ່ນ​ຍັງ​ບໍ່​ທັນ​ກວ້າງ​ໄກ​ພໍ.

ທ່ານ​ສ​ຕີ​ເວັນ ວິກ​ເຕີ ລັດ​ຖະ​ມົນ​ຕີ​ກະ​ຊວງ​ກະ​ສິ​ກຳແລະ​ການ​ປະ​ມົງຂອງ​ພາ​ລາວ ກ່າວ​ເປັນ​ພາ​ສາ​ອັງ​ກິດ​ວ່າ:

“ນັ້ນ​ໄດ້​ຊ່ວຍ​ໃຫ້​ພວກ​ເຮົາ​ເຂົ້າ​ໃຈ​ວ່າ ເປັນ​ຫຍັງ​ປາ ໂດຍ​ສະ​ເພາະ​ແລ້ວ​ແມ່ນ​ໄກ​ອອກ​ໄປ​ຈາກໂງ່ນ​ຫີນ ໄດ້​ນຳ​ໃຊ້​ບາງ​ເຂດ​ຂອງ​ມະ​ຫາ​ສະ​ໝຸດ​ເພື່ອ​ເຕົ້າ​ໂຮມ​ກັນ.”

ທ່ານ​ຊາ​ລາ ກ່າວ​ວ່າ ການ​ຈັດ​ຕັ້ງ​ພື້ນ​ທີ່​ສຳ​ລັບ​ການ​ຫາ​ປາ​ທີ່​ສຳ​ຄັນ ແມ່ນ​ໄດ້​ພິ​ສູດ​ໃຫ້​ເຫັນ​ຊ່ອງ​ທາງ​ສຳ​ລັບໃຫ້​ປາ​ມີ​ຈຳ​ນວນ​ເພີ້ມ​ຂຶ້ນ​ເທົ່າ​ເດີມ​ໄດ້​ພາຍ​ໃນ 5 ຫາ 10 ປີ ແຕ່​ທ່ານ​ກ່າ​ວ​ວ່າ ຖ້າ​ມີ​ຈຸດ​ປະ​ສົງ​ໃນ​ໄລ​ຍະ​ຍາວ​ຫຼາຍ​ຂຶ້ນ​ເທົ່າ​ໃດມັນ​ຈະເຮັດ​ໃຫ້​ມີ​ປະ​ລິ​ມານ​ຫຼຸດ​ລົງ​ຍ້ອນ​ໂລກ​ຮ້ອນ.”

ທ່ານ​ເອັນ​ຣິກ ຊາ​ລາ ຜູ້​ກໍ່​ຕັ້ງ​ໂຄງ​ການ​ພ​ຣິ​ສ​ຕີນ​ຊີ​ສ໌ ກ່າວ​ວ່າ:

“ສິ່ງ​ທີ່​ມີ​ຊີ​ວິດ​ຂະ​ໜາດ​ນ້ອຍ ​ໃນ​ມະ​ຫາ​ສະ​ໝຸດ ​ແມ່ນສາ​ຣ່າຍທີ່​ນ້ອຍໆ​ແລະ​ເຊື້ອ​ແບກ​ທີ​ເຣຍ ທີ່​ອາ​ໄສ​ຢູ່ນອກ​ແຄມ​ຝັ່ງ. ພວກ​ເຂົາ​ໄດ້​ດູດ​ເອົານຶ່ງ​ສ່ວນ​ສີ່ຂອງ​ການ ປ່ອຍຄາ​ບອນ​ໄດ​ອອກ​ໄຊ​ ທີ່​ພວກ​ເຮົາ​ຜ​ະ​ລິດ​ຂຶ້ນ​ໃນ​ແຕ່​ລະ​ປີ.”

ແລະ​ປະ​ທາ​ນາ​ທິ​ບໍ​ດີ​ຂອງ​ພາ​ລາວ ທ່ານ​ຊູ​ແຮນ​ແຈ​ລ ວິບ​ສ໌ ກ່າວ​ວ່າ ມັນ​ເປັນ​ເປົ້າ​ໝາຍ​ທີ່​ຕາງ​ໜ້າ​ໃຫ້​ການ​ລົງ​ທຶນ ບໍ່​ແມ່ນ​ພຽງ​ແຕ່​ສຳ​ລັບ​ຂົງ​ເຂດນີ້ ແຕ່​ສຳ​ລັບ​ໂລກ​ທັງ​ມວນ. ທ່ານ​ຊູ​ແລນ​ແຈ​ລ ວິ​ບ​ສ໌ ກ່າວ​ວ່າ:

“ເປົ້າ​ໝາຍ​ອັນ​ທຳ​ອິດ​ຂອງ​ພວກ​ເຮົາ​ກໍ​ແມ່ນ​ໃຫ້​ໄດ້​ຮັບ 500 ລ້ານ. ທ່ານ​ຮູ້​ດີ ຂ້າ​ພະ​ເຈົ້າ​ຢາກ​ເຫັນ​ກອງ​ທຶນນີ້​ເພີ້​ມຂຶ້ນ​ເປັນ 2 ຕື້​ໂດ​ລາ ມັນ​ມີ 15 ປະ​ເທດ."

15 ປະ​ເທດ​ແມ່ນ​ຕ້ອງ​ການ​ເປັນ​ທີ່​ສຸດ ຢາກ​ປົກ​ປ້ອງ​ຊັບ​ພະ​ຍາ​ກອນ​ອັ​ນ​ລ້ຳ​ຄ່າ​ຂອງ​ພວກ​ເຂົາ​ເຈົ້າ.

Since the United Nations Climate Change Summit, or COP 28, concluded mid-December in Dubai, United Arab Emirates, Pacific Island states have been working to implement a brand-new $500 million-dollar climate protection fund. VOA’s Jessica Stone reports.

Scientists say these are among some of the most endangered shorelines on the planet… The Pacific Island nations – Niue. ((end courtesy))

The Marshall Islands.

Micronesia.

The Maldives.

Palau.

Together, they are on the front line of the battle against climate change.

Surangel Whipps Jr., President of Palau:

“As ocean states, we say protection of the oceans is an important component because it's the largest carbon sink. Every second breath you take comes from the ocean.”

Palau President Surangel Whipps Jr. says ocean conservation has long been a way of life for those who live in the Pacific Islands.

Palauan environment minister Steven Victor provides this example from the 1990s.

Steven Victor, Palau Minister of Agriculture, Fisheries and Environment:

“The fishermen and their local chiefs got together and then decided that these were areas that needed a rest from fishing to allow them to recover.”

At last year's United Nations Climate Change Summit, or COP 28, Pacific Island nations announced the Blue Pacific Prosperity Initiative and raised $228 million toward a $500 million fund to conserve 30 percent of the ocean.

National Geographic’s Pristine Seas program is already helping Palau.

set up a marine protected area and stands ready to advise other Pacific nations as well, says founder Enric Sala.

Enric Sala; Pristine Seas Founder:

“We are there for the long haul to make sure that the protected areas are designed properly, located in the right places, so they can maximize the benefits to marine life to local people and to the planet.”

Victor says he hopes Pristine Seas research can illuminate Palau’s deep ocean resources, where Indigenous knowledge isn’t as extensive.

Steven Victor, Palau Minister of Agriculture, Fisheries and Environment:

“That helps us understand why fish - especially beyond the reef – utilize a certain area in the ocean to aggregate."

Sala says walling off critical fishing grounds is a proven way to replenish them within 5 to 10 years, but, he says, the longer-term objective is to put a dent in global warming.

Enric Sala, Pristine Seas Founder:

"The plankton in the ocean is microscopic algae and bacteria that live offshore. They capture a quarter of the CO2 emission that we produce every year."

And, Palau President Whipps says, it’s a goal that represents an investment, not only for the region, but for the world.

Surangel Whipps Jr. President of Palau:

“Our first goal is to get to 500 million. You know, I'd like to see it the fund get up to 2 billion — it’s 15 countries."

Fifteen countries desperate to protect their precious resources.

ຟໍຣັມສະແດງຄວາມຄິດເຫັນ

XS
SM
MD
LG