ລິ້ງ ສຳຫລັບເຂົ້າຫາ

ວັນຈັນ, ໐໔ ມີນາ ໒໐໒໔

ນັກຂ່າວ ປະເຊີນກັບການຖືກກົດຂີ່ຫຼາຍຂຶ້ນ ໃນຂະນະທີ່ວັນເສລີພາບ ໃນການນຳສະເໜີຂ່າວ ໃກ້ຈະຄົບຮອບ 30 ປີ


ຜູ້ປະທ້ວງຮ້ອງຄຳຂວັນ ໃນລະຫວ່າງການປະທ້ວງຕໍ່ຕ້ານນັກເຄື່ອນໄຫວທີ່ສຳຄັນສາມຄົນ ສຳລັບເສລີພາບໃນການນຳສະເໜີຂ່າວ, ນະຄອນ ອິສຕານບູລ, ປະເທດເທີກີ, 21 ມິຖຸນາ 2016.
ຜູ້ປະທ້ວງຮ້ອງຄຳຂວັນ ໃນລະຫວ່າງການປະທ້ວງຕໍ່ຕ້ານນັກເຄື່ອນໄຫວທີ່ສຳຄັນສາມຄົນ ສຳລັບເສລີພາບໃນການນຳສະເໜີຂ່າວ, ນະຄອນ ອິສຕານບູລ, ປະເທດເທີກີ, 21 ມິຖຸນາ 2016.

ວັນ​ທີ​ສາມ​ພຶດ​ສະ​ພາຈະ​ມາ​ເຖິງນີ້​ຈະ​ເປັນ​ຂີດ​ໝາຍ​ວັນ​ຄົບ​ຮອບ 30 ປີ​ຂອງວັນ​ເສ​ລີ​ພາບ​ໃນ​ການ​ນຳ​ສະ​ເໜີຂ່າວ​ໂລກ. ​ອົງ​ການ​ສະ​ຫະ​ປະ​ຊາ​ຊາດ​ກ່າວ​ວ່າ ວັນ​ດັ່ງ​ກ່າວ ​ມີໜ້າ​ທີ່​ເປັນເໝືອນ​ກັບ​ສິ່ງ​ຕັກ​ເຕືອນ​ຕໍ່​ລັດ​ຖະ​ບານຂອງ​ປະ​ເທດ​ທັງຫຼາຍ ຢູ່​ທົ່ວ​ໂລກ ກ່ຽວ​ກັບ ຄວາມຈຳ​ເປັນຂອງ​ການ​ປະ​ຕິ​ບັດ​ຕາມ ​ຄຳ​ໝັ້ນ​ສັນ​ຍາ​ຂອງ​ເຂົາ​ເຈົ້າ​ຕໍ່​ເສ​ລີ​ພາບ​ໃນ​ການ​ອອກ​ຂ່າວ. ພຸດທະ​ສອນ ມີ​ລາຍ​ງານ​ມາ​ສະ​ເໜີ​ທ່ານ​ໃນ​ອັນ​ດັບ​ຕໍ່​ໄປ.

ເສ​ລີ​ພາບ​ໃນ​ການ​ນຳ​ສະ​ເໜີ​ຂ່າວ​ແມ່ນ​ຫຍັງ? ອົງ​ການ Freedom House ໄດ້​ຂຽນ​ຢູ່​ໃນ​ໜ້າ​ເວັບ​ໄຊ້​ຂອງ​ເຂົາ​ເຈົ້າ​ວ່າແມ່ນ “ຄວາມ​ສາ​ມາດ​ຂອງ​ບັນ​ດາ​ນັກ​ຂ່າວ​ທີ່​ຈະ​ລາຍ​ງານ​ຢ່າງ​ເປັນ​ອິດ​ສະຫຼະ ກ່ຽວ​ກັບ ບັນ​ຫາ​ທີ່​ສັງ​ຄົມ​ສົນ​ໃຈ ​ແມ່ນ​ຕົວ​ລະ​ບຸ​ທີ່​ສຳ​ຄັນ​ຂອງ​ປະ​ຊາ​ທິ​ປະ​ໄຕ. ເສ​ລີ​ພາບ​ໃນ​ການ​ນຳ​ສະ​ເໜີ​ຂ່າວ​ ສາ​ມາດ​ແຈ້ງ​ໃຫ້ປະ​ຊາ​ຊົນ​ທັງຫຼາຍ ຊາບ​ ກ່ຽວ​ກັບ ຄວາມ​ສຳ​ເລັດ ຫຼື ຄວາມ​ລົ້ມ​ແຫຼວ​ຂອງ​ຜູ້​ນຳ​ຂອງ​ເຂົາ​ເຈົ້າ, ສົ່ງ​ຂ່າວ ກ່ຽວ​ກັບ ຄວາມ​ຕ້ອງ​ການ ແລະ ຄວາມ​ປາ​ຖະ​ໜາ​ຂອງ​ປະ​ຊາ​ຊົນ​ ໃຫ້​ບັນ​ດາ​ອົງ​ການ​ຕ່າງໆ​ຂອງ​ລັດ​ຖະ​ບານ, ແລະ ສະ​ໜອງ​ພື້ນ​ທີ່​ສຳ​ລັບ​ການ​ແລກ​ປ່ຽນ​ຂໍ້​ມູນ ແລະ ຄວາມ​ຄິດ​ທີ່​ເປີດກວ້າງ. ເວ​ລາ​ທີ່​ເສ​ລີ​ພາບ​ຂອງ​ສື່ມວນ​ຊົນ​ແມ່ນ​ຖືກ​ຫ້າມ, ວຽກ​ງານ​ທີ່​ສຳ​ຄັນ​ດັ່ງ​ກ່າວນີ້​ຈະ​ຫຼົ້​ມ​ແຫລວ ຈົນ​ນຳ​ໄປ​ສູ່​ການ​ທຳ​ການ​ຕັດ​ສິນ​ໃຈ​ທີ່ບໍ່​ດີ ແລະ ຜົນ​ອອກ​ມາ​ທີ່​ເປັນອັນ​ຕະ​ລາຍ​ສຳ​ລັບ​ບັນ​ດາ​ຜູ້​ນຳ ແລະ ປະ​ຊາ​ຊົນໃນ​ຊາດ.”

ປະ​ເທດ​ທີ່​ທຳການ​ປາບ​ປາມ​ເສ​ລີ​ພາບ​ໃນ​ການ​ນຳ​ສະ​ເໜີ​ຂ່າວ​ສ່ວນ​ໃຫຍ່​ຈະ​ເປັນ​ປະ​ເທດ​ທີ່​ມີ​ລະ​ບອບ​ຜະ​ເດັດ​ການ​, ເຊິ່ງ​ໃນ​ດັດ​ຊະ​ນີ​ເສ​ລີ​ພາບ​ໃນ​ການ​ສະ​ເໜີ​ຂ່າວ​ໂລກ​ໄດ້​ຈັດ​ໃຫ້​ປະ​ເທດເກົາຫຼີ​ເໜືອ ຢູ່​ໃນ​ອັນ​ດັບ​ທີ່​ຂີ້​ຮ້າຍ​ທີ່​ສຸດ, ຕາມ​ດ້ວຍ, ເອ​ຣິ​ເທ​ຣຍ, ອີ​ຣ່ານ, ຈີນ ແລະ ອື່ນໆ.

ໃນ​ຂະ​ນະ​ທີ່​ວິ​ກິດ​ການຕ່າງໆ​ເຊັ່ນ ຄວາມ​ຂັດ​ແຍ້ງ, ບັນ​ຫາ​ການ​ເມືອງ ແລະ ຄວາມ​ຮຸນ​ແຮງ​ເກີດ​ຂຶ້ນ​ຢູ່​ທຸກ​ບ່ອນ​ຂອງ​ໂລກ​ນັ້ນ, ບັນ​ດາ​ນັກ​ການ​ເມືອງ​ຜູ້​ທີ່​ຢາກຫຼີກ​ລ່ຽງ​ຈາກ​ການ​ຮັບ​ຜິດ​ຊອບ ​ສຳ​ລັບ​ຄວາມ​ຜິດ​ຂອງ​ເຂົາ​ເຈົ້າ​ແມ່ນ​ໄດ້​ທຳ​ການ​ປາບ​ປາມ​ນັກ​ຂ່າວ​ທີ່​ລາຍ​ງານ​ຂ່າວ​ທີ່​ມີ​ຄວາມ​ຈິງ ແລະ​ລາຍ​ງານໂດຍ​ໃຊ້​ຂໍ້​ມູນ​ທີ່​ມີ​ການບິດ​ເບືອນ ແລະ ​ເຜີຍ​ແຜ່​ຂໍ້​ມູນ​ທີ່​ຜິດແທນ.

ປະ​ເທດ​ລາວ ກໍ​ແມ່ນ​ນຶ່ງ​ໃນ​ບັນ​ດາ​ປະ​ເທດ​ທີ່​ມີ​ການ​ຈຳ​ກັດ​ໃນ​ການ​ນຳ​ສະ​ເໜີ​ຂ່າວ, ເຊິ່ງ​ລັດ​ຖະ​ບານ​ລາວ​ໄດ້​ທຳ​ການກວດ​ກາ​ຂ່າວຢ່າງ​ເຂັ້ມ​ງວດ, ຄົນ​ລາວ​ທ່ານ​ນຶ່ງ ​ທີ່​ໄດ້​ກ່າວ​ຕໍ່​ວີ​ໂອ​ເອ​ລາວ​ໂດຍ​ຂໍ​ບໍ່​ອອກ​ຊື່​ວ່າ:

“ເບິ່ງ​ຂ່າວ ຟັງ​ຂ່າວ​ເກືອບ​ທຸກ​ມື້​ແຕ່​ກະ​ບໍ່​ມີ​ຫຍັງ​ໃຫ້​ເບິ່ງຫຼາຍ, ສ່ວນຫຼາຍ​ເພິ່ນ​ລາຍ​ງານ​ແຕ່​ພິ​ທີ​ນັ້ນ ​ພິ​ທີນີ້, ​ມີ​ແຕ່​ຂ່າວ​ດີໆ. ແຕ່​ກະ​ມີ​ລາຍ​ການ​ຂອງກອງ​ທັບ​ທີ່​ເພິ່ນ​ເອົາ​ຂ່າວ​ຂີ້​ຢາ ຂີ້​ລັກ​ງັດ​ແງະ​ມາ​ອອກ. ຄັນ​ຊິ​ວ່າ​ແລ້ວ ​ທາງ​ການ​ເພິ່ນຫຼີກ​ລ່ຽງ​ຂ່າວ​ຄວາມ​ວຸ້ນ​ວາຍ ​ຍ້ອນ​ມັນ​ຊິ​ເປັນ​ການ​ຍຸ​ແຍ່​ສັງ​ຄົມ.”

ເສ​ລີ​ພາບ​ໃນ​ການ​ນຳ​ສະ​ເໜີ​ຂ່າວ​ ເປັນ​ພາກ​ສ່ວນ​ທີ່​ສຳ​ຄັນ​ທີ່​ສຸດ​ໃນ​ຂະ​ບວນ​ການ​ປະ​ຊາ​ທິ​ປະ​ໄຕ​ເພາະ​ວ່າ​ມັນ​ເຮັດ​ໃຫ້​ປະ​ຊາ​ຊົນ, ໂດຍ​ສະ​ເພາະ​ແມ່ນ​ຜູ້​ທີ່​ຈະ​ໄປ​ລົງ​ຄະ​ແນນ​ສຽງ​ເລືອກ​ຕັ້ງ​ມີ​ຄວາມ​ຮູ້ ກ່ຽວ​ກັບ ສິ່ງ​ທີ່​ເກີດ​ຂຶ້ນ​ຢ່າງ​ແທ້​ຈິງ​ໃນ​ສັງ​ຄົມ.

ກາ​ນ​ລະ​ບາດ​ຂອງ​ການ​ຂີ້​ຕົ​ວະ ແລະ ບິດ​ເບືອນ​ຂໍ້​ມູນ​ໄດ້​ເກີດ​ຂຶ້ນຫຼາຍ​ທີ່​ສຸດ​ໃນ​ລະ​ຫວ່າງ​ການ​ໂຄ​ສະ​ນາ​ຫາ​ສຽງ​ເລືອກ​ຕັ້ງ, ເຊິ່ງ​ສ່ວນຫຼາຍ​ພວກ​ຜູ້​ນຳ​ຜະ​ເດັດ​ການ​ມັກ​ຈະ​ທຳ​ການ​ກ່າວ​ຫາ​ທີ່​ຜິດໆ ​ຕໍ່ຝ່າຍ​ກົງ​ກັນ​ຂ້າມ.

ສົງ​ຄາມຣັດ​ເຊຍ ໃນຢູ​ເຄ​ຣນ ກໍ​ມີ​ການ​ບິດ​ເບືອນ​ຂໍ້​ມູນ​ແຜ່​ກະ​ຈາຍ​ໃນ​ອິນ​ເຕີ​ແນັດ​ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ແລະ ຄວ​ບ​ຄຸມບໍ່​ໄດ້ ຕົວ​ຢ່າງທີ່​ສຳ​ຄັນ​ຂອງການບິດ​ເບືອນ​ຂໍ້​ມູນໃນ​ສົງ​ຄາມຣັດ​ເຊຍ ແມ່ນ​ທິດ​ສະ​ດີ​ສົມ​ຮູ້​ຮ່ວມ​ຄິດ ເຊິ່ງ​ກ່າວ​ຫາ​ປະ​ເທດ​ທີ່​ຖືກ​ໂຈມ​ຕີ​ຢ່າງບໍ່​ຖືກ​ຕ້ອງ, ນອກ​ນັ້ນ ເຂົາ​ເຈົ້າ​ຍັງ​ໄດ້​ຈັບ​ນັກ​ຂ່າວສະ​ຫະ​ລັດ ​ທີ່​ລາຍ​ງານ ກ່ຽວ​ກັບ ສະ​ຖາ​ນະ​ກາ​ນ​ສົງ​ຄາມ​ໃນ​ປະ​ເທດ​ຂອງ​ເຂົາ​ເຈົ້າ ໂດຍ​ໄດ້​ຖິ້ມ​ໂທດ​ໃສ່ວ່​າ​ທຳ​ການ​ສອດ​ແນມ.

ນາງ ລີ​ຊາ ພັນ​ທະ​ວະ​ດີ ພະ​ນັກ​ງານ​ຢູ່​ອົງ​ການ​ຂ່າວ​ແຫ່ງ​ນຶ່ງ​ໃນນະ​ຄອນ ຊິດ​ນີ ປະ​ເທດ ອອ​ສ​ເຕ​ຣ​ເລຍ, ໄດ້​ກ່າວ​ເຖິງ​ຄວາມ​ສຳ​ຄັນ ກ່ຽວ​ກັບ ເສ​ລີ​ພາບ​ໃນ​ການ​ນຳ​ສະ​ເໜີ​ຂ່າວຕໍ່​ພວກ​ເຮົາ​ວ່າ:

“ຂະ​ນ້ອຍ​ຮຽກ​ຈົບ​ວິ​ຊາ​ພົວ​ພັນ​ຕ່າງ​ປະ​ເທດ ແລະ ການ​ສື່​ສານ​ຢູ່​ມະ​ຫາ​ວິ​ທະ​ຍາ​ໄລ ແລະ ຕອນນີ້ ​ຂະ​ນ້ອຍ​ເຮັດ​ວຽກ​ເປັນ​ຜູ້​ຕີ​ຫົວ​ຂໍ້​ຂ່າວ, ຕີຂໍ້​ຄວາມ​ບັນ​ຍາຍ​ໃນ​ຂ່າວ​ສົດ​ຂອງ​ໂທ​ລະ​ພາບ​ສ່ວນ​ໃຫຍ່ ເຊິ່ງ​ເຮັດ​ໃຫ້​ຂະ​ນ້ອຍມອງ​ເຫັນ​ເບື້ອງຫຼັງ​ຂອງ​ການ​ລາຍງ​ານ​ຂ່າວ ໂດຍ​ສະ​ເພາະ​ຂະ​ນ້ອຍ​ໄດ້​ເຫັນ​ວິ​ທີ​ທີ່​ບົດ​ຂ່າວ​ຖືກ​ຂຽນ ແລະ ວ່າ​ມັນມີ​ຄວາມ​ເປັນ​ທຳ ແລະ ການບໍ່​ເຫັນ​ພ້ອມແນວ​ໃດ. ສະ​ນັ້ນ​ສິ່ງ​ທີ່​ຂະ​ນ້ອຍ​ເຂົ້າ​ໃຈ​ ກ່ຽວ​ກັບ ເສ​ລີ​ພາບ​ໃນ​ການ​ນຳ​ສະ​ເໜີ​ຂ່າວ​ນັ້ນ​ ກໍ​ແມ່ນ​ວ່າ​ມັນ​ແມ່ນ​ສິດ​ທິ​ພື້ນ​ຖານ ​ຕໍ່​ການ​ນຳ​ສະ​ເໜີ​ຂ່າວ​ຂອງ​ສື່ມວນ​ຊົນທີ່​ເປັນ​ອິ​ສະຫຼະຈາກ​ອິດ​ທິ​ພົນ​ຂອງ​ສະ​ຖາ​ບັນ. ສຳ​ລັບ​ຂະ​ນ້ອຍແລ້ວ ​ສິ່​ງ​ທີ່​ຂະ​ນ້ອຍ​ໄດ້​ຮຽນ​ຮູ້ຫຼາຍ​ທີ່​ສຸດ​ຈາກວຽກ​ຂອງ​ຂະ​ນ້ອຍ ​ກໍ​ແມ່ນ​ເວ​ລາ​ທີ່​ຂະ​ນ້ອຍ​ໄດ້​ຍິນ ກ່ຽວ​ກັບຂ່າວ​ທີ່​ເປັນ​ອິດ​ສະຫຼະ, ທັດ​ສະ​ນະ​ຄະ​ຕິ​ທີ່​ຂະ​ນ້ອຍບໍ່​ເຄີຍ​ຄິດ​ມາ​ກ່ອນ. ເຂົາ​ເຈົ້າ​ວາງ​ຂໍ້​ເທັດ​ຈິງ​ອອກ​ມາ ແລະ ເຂົາ​ເຈົ້າ​ຟັງ​ຈາກ​ສຽງ​ຕ່າງໆ​ ທີ່​ຖືກ​ແຈ້ງ​ໃຫ້​ຊ​າບ​ເປັນ​ຢ່າງ​ດີ ຫຼື ມີ​ປະ​ສົບ​ການ​ດີ. ມັນ​ມັກ​ນຳ​ເອົາ​ແຮງ​ຈູງ​ໃຈມາ​ສູ່ຂະ​ນ້ອຍ ເພື່ອທຳ​ຄວາມ​ພະ​ຍາ​ຍາມເຮັດ​ວຽກຫຼາຍ​ຂຶ້ນ. ໃນ​ປະ​ເທດອອ​ສ​ເຕ​ຣ​ເລຍ ບ່ອນ​ທີ່​ຂະ​ນ້ອຍ​ຢູ່ນີ້, ໃນ​ຂະ​ນະ​ທີ່​ເສ​ລີ​ພາບ​ໃນ​ການ​ນຳ​ສະ​ເໜີ​ຂ່າວ​ແມ່ນບໍ່​ໄດ້​ຖືກ​ຄັດ​ຄ້ານ ​ໂດຍ​ກົດ​ໝາຍ​ນັ້ນ ຂະ​ນ້ອຍ​ຍັງ​ຮູ້​ສຶກ​ໂຊກ​ດີ​ທີ່​ພວກ​ເຮົາ​ໃຫ້​ຄຸນ​ຄ່າ​ຕໍ່​ເສ​ລີ​ພາບ​ໃນ​ການ​ນຳ​ສະ​ເໜີ​ຂ່າວ.”

ປັດ​ຈຸ​ບັນ​ນີ້​ມີ​ນັກ​ຂ່າວ​ຈຳ​ນວນຫຼວງຫຼາຍຖືກ​ຈັບ ແລະ ຂ້າ​ຕາຍ​ໃນ​ຂະ​ນະ​ທີ່​ກຳ​ລັງ​ປະ​ຕິ​ບັດ​ໜ້າ​ທີ່​ອັນ​ສຳ​ຄັນ​ຂອງ​ເຂົາ​ເຈົ້າ​ໃນ​ສັງ​ຄົມ​ທີ່​ເສ​ລີ ແລະ ເປີດກວ້າງ. ຖ້າ​ປາ​ສະ​ຈາກ​ໂທ​ລະ​ພາບ, ວິ​ທະ​ຍຸ, ໜັງ​ສື​ພິມ ແລະ ອື່ນໆ​ປະ​ຊາ​ຊົນ​ທົ່ວ​ໄປ​ຈະ​ບໍ່​ມີ​ຄວາມ​ຮູ້ ກ່ຽວ​ກັບສິ່ງ​ທີ່​ກຳ​ລັງ​ເກີດ​ຂຶ້ນ​ຢູ່​ອ້ອມ​ຂ້າງ​ເຂົາ​ເຈົ້າ. ການກວດ​ສອບ​ຂໍ້​ເທັດ​ຈິງ ​ກໍ​ເປັນ​ອົງ​ປະ​ກອບ​ທີ່​ສຳ​ຄັນ​ຕໍ່​ເສ​ລີ​ພາບ​ໃນ​ການ​ນຳ​ສະ​ເໜີ​ຂ່າວ​ເຊັ່ນ​ກັນ. ຖ້າ​ສື່​ມ​ວນ​ຊົນ​ບໍ່​ສາ​ມາດກວດ​ຫາ​ຂໍ້​ເທັດ​ຈິງ​ຢ່າງ​ມີ​ປະ​ສິດ​ທິ​ພາບໄດ້, ຄວາມ​ຈິງ​ກໍ​ຈະ​ບໍ່​ປາ​ກົດ​ອອກ​ມາ.

XS
SM
MD
LG