ລິ້ງ ສຳຫລັບເຂົ້າຫາ

ວັນອັງຄານ, 29 ພະຈິກ 2022

ສປປ ລາວ ລວມຢູ່ໃນ ກຸ່ມປະເທດທີ່ບໍ່ກ້າວໜ້າ ໃນການຕ້ານໂຣກເອດສ໌ ຢູ່ເອເຊຍ ຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້


ທ້າວ Pham Huu Khoi ຄົນເຈັບ ເປັນໂຣກເອດສ໌ ນອນປົວຢູ່ສູນກາງປິ່ນປົວ ເຊື້ອ HIV ແລະໂຣກເອດສ໌ ຢູ່ບ້ານ An Nhon ພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອ ຂອງນະຄອນ ໂຮຈີມິນ ຂອງຫວຽດນາມ ໃນເດືອນ ຕຸລາ 2009.
ການສຶກສາຄົ້ນຄວ້າທົ່ວ​ໂລກ ທີ່ນໍາອອກເຜີຍແຜ່​ເມື່ອວັນ
ອັງຄານ ທີ 20 ​ເດືອນສິງຫານີ້ ສະແດງໃຫ້ເຫັນຜົນຮັບ​ທີ່​ດີ​
ແດ່​ບໍ່​ດີ​ແດ່ຂອງການດໍາເນີນຄວາມພະຍາຍາມໂດຍປະເທດ
ຕ່າງໆ ໃນການຮັບມືກັບການແຜ່ລະບາດຂອງເຊື້ອໄວຣັສ
HIV ທີ່​ພາ​ໃຫ້​ເປັນ​ໂຮ​ກ​ເອດ​ສ໌ນັ້ນ. ໃນຂະນະທີ່ບາງປະເທດ
ຢູ່ໃນຂົງເຂດເອເຊຍຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ໄດ້ມີຄວາມກ້າວ
ໜ້າໃນການຕໍ່ສູ້ກັບພະຍາດນີ້ ສະພາບການຢູ່ບ່ອນອື່ນ ຊຶ່ງ
ລວມທັງ ອິນໂດເນເຊຍ, ຫວຽດນາມ, ແລະຟີລິບປິນ ແມ່ນບໍ່
ຄ່ອຍມີຄວາມກ້າວໜ້າປານໃດ. Robert Carmichael ຜູ້ສື່
ຂ່າວວີໂອເອ ລາຍງານມາຈາກນະຄອນຫລວງພະນົມເປັນ
ຊຶ່ງບົວສະຫວັນ ຈະນໍາມາສະເໜີທ່ານໃນອັນດັບຕໍ່ໄປ:
ລິງໂດຍກົງ

ບົດລາຍງານທີ່ນໍາອອກເຜີຍແຜ່ໃນວັນອັງຄານອາທິດ​ນີ້ ທີ 20 ສິງຫາ ໂດຍສະຖາບັນວັດ
ແທກແລະປະເມີນຜົນດ້ານສຸຂະພາບຫລື IHME ທີ່ມະຫາວິທະຍາໄລ Washington
ໃນສະຫະລັດ ພົບວ່າ ຈໍານວນ ຄົນເສຍຊີວິດຍ້ອນເຊື້ອ HIV ກໍາລັງເພີ້ມຂຶ້ນຢູ່ໃນຫລາຍ
ກວ່າເຄິ່ງນຶ່ງ ຂອງຈໍານວນ 187 ປະເທດທີ່ຖືກສໍາຫລວດ.

ທ່ານນາງ Katrina Ortblad ຫົວໜ້າຄະນະຂຽນລາຍງານ ໄດ້​ໂອ້​ລົມ​ກັບ VOA ຜ່ານ ທາງ Skype. ທ່ານນາງ Ortblad ເວົ້າວ່າ:

“ອັດຕາການຕາຍຍ້ອນເຊື້ອ HIV ກໍາ ລັງເພີ້ມຂຶ້ນຢູ່ໃນ 98 ປະເທດ. ສະ
ນັ້ນໃນຂະນະທີ່ມີ​ຫລາຍໆປະເທດ
ທີ່ໄດ້ແບກພາລະສູງໃນດ້ານນີ້ ໄດ້​ທໍາ
ຄວາມກ້າວໜ້າຢ່າງໃຫຍ່ຫລວງ
ໃນການຫລຸດຜ່ອນການລະບາດລົງ ໃນສິບ
ປີທີ່ຜ່ານມາ ແຕ່ວ່າເຊື້ອ HIV ກໍກໍາລັງໂຜ່ຕົວຂຶ້ນມາ ຢູ່ໃນກຸ່ມພົນລະເມືອງ
ບ່ອນທີ່ເຊື້ອໂຣກນີ້ບໍ່ ໄດ້ເປັນບັນຫາໃຫຍ່ໃນເມື່ອກ່ອນ. ​ໂດຍສະເພາະ ຢູ່
ໃນຂົງເຂດເອເຊຍຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ບັນດາປະເທດທີ່ມີອັດຕາການ
ເສຍຊີວິດ​ເພີ້​ມຂຶ້ນນັບມື້ ກໍຄື ອິນໂດເນເຊຍ, ລາວ, ຟີລິບປິນ, ສີລັງກາ ແລະຫວຽດນາມ.”


ນັບແຕ່ເຊື້ອ HIV ໂຜ່ຕົວຂຶ້ນມາທໍາອິດໃນຊຸມປີ 1980 ມັນໄດ້ກາຍມາເປັນນຶ່ງ ໃນບັນຫາ
ທາງສຸຂະພາບ ທີ່ມີຄວາມກົດດັນໜັກທີ່​ສຸດຂອງໂລກ ຊຶ່ງໄດ້ມີຜົນກະທົບສ່ວນໃຫຍ່ຕໍ່
ຄົນໜຸ່ມ ແລະພວກມີຄວາມຫ້າວຫັນທາງດ້ານເສດຖະກິດ.

ເຊື້ອໄວຣັສນີ້ມີຢ່າງແຜ່ຫລາຍທີ່ສຸດຢູ່ໃນເຂດໃຕ້ທະເລຊາຍຊາຮາຣາ ໃນທະວີບອາຟຣິ
ກາ ບ່ອນທີ່ຖືກັນວ່າ ມີການລະບາດຢູ່ທົ່ວໄປ ທີ່ໄດ້ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ພົນລະເມືອງ ​ໃນ​ຂອບ​ເຂດ​ທີ່​ກ້ວາງ​ຂວາງຂຶ້ນ.

ຢູ່ໃນຂົງເຂດເອເຊຍຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ກໍຄືກັນກັບ​ເຂດອື່ນໆສ່ວນຫລາຍຂອງໂລກ
ເຊື້ອ HIV/AIDS ​ແມ່ນ​ເປັນ​ອັນທີ່ພວກນັກ​ຊ່ຽວຊານເອີ້ນກັນວ່າ ໂຣກລະບາດທີ່ລວມ
ຈຸດ​ຢູ່​ໃນ​ກຸ່ມ​ປະຊາຊົນ​ສະ​ເພາະ​ໃດ​ນຶ່ງ ກໍ​ຄືກະທົບຕໍ່ກຸ່ມສະເພາະ ເຊັ່ນ ພວກຄ້າປະເວນີ,
ພວກທີ່ສັກຢາເສບຕິດ, ຫລືຜູ້ຊາຍທີ່ມີເພດສໍາພັນກັບຜູ້ຊາຍ.

ລາຍງານຂອງສະ​ຖາ​ບັນ IHME ໄດ້ປະເມີນຜົນກະທົບຂອງເຊື້ອໂຣກ HIV/AIDS ທີ່​
ພົວພັນ​ກັບພະຍາດອື່ນໆ​ຫລາຍ​ຢ່າງ ຊຶ່ງ​ໂຮມ​ທັງໂຣກມະເຮັງ, ໂຣກຫົວໃຈ, ໄຂ້ມາເລ
ເຣຍ ແລະ ພະຍາດຖອກທ້ອງ ຕະຫລອດທັງອຸປະຕິເຫດຕ່າງໆ ເຊັ່ນການຕາຍຍ້ອນ
ອຸປະຕິເຫດທ້ອງຖະໜົນ ຊຶ່ງ​ລວມມີ​ທັງ​ໝົດເກືອບຮອດ 300 ກໍລະນີ​ການ​ຕາຍ​ຍ້ອນ​
ພະຍາດ​ເຫລົ່ານັ້ນ​ແລະອຸປະຕິເຫດ. ຂໍ້ມູນທີ່ຢືນຢັນການສຶກສາຄົ້ນຄວ້າບັ້ນນີ້ ແມ່ນເອົາ
ມາຈາກອົງການ UNAIDS ແລະອົງການອະນາໄມໂລກ.

ບົດລາຍງານດັ່ງກ່າວໄດ້ຄິດ​ໄລ່ສິ່ງທີ່ຕົນເອີ້ນວ່າ ພາລະແບກຫາບດ້ານສຸຂະພາບ ໂດຍ
ການເອົາຈໍານວນປີທີ່ເສຍໄປຍ້ອນການເສຍຊີວິດກ່ອນ ເວລາອັນຄວນຍ້ອນພະຍາດ
ຫລືອຸປະຕິເຫດແຕ່ລະອັນ ຕະຫລອດທັງ ເວລາທີ່ເສຍໄປຍ້ອນການເຈັບປ່ວຍ ກ່ອນ
ເສຍຊີວິດໄປ.

ການຄິດ​ໄລ່​ດັ່ງກ່າວໄດ້ອໍານວຍ ໃຫ້ພວກນັກຄົ້ນຄວ້າ ສົມທຽບພາລະແບກຫາບດ້ານ
ສຸຂະພາບທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບເຊື້ອ HIV/AIDS ສໍາລັບແຕ່ລະປະເທດ ແລະສົມທຽບປະ
ເທດເຫລົ່ານັ້ນໃສ່ກັນ.

ເມື່ອ 20 ປີກ່ອນ ເຊື້ອ HIV/AIDS ແມ່ນຢູ່ໃນອັນດັບທີ 33 ໃນບັນຊີ​ລໍາດັບພາລະ
ແບກຫາບດ້ານສຸຂພາບຂອງໂລກ. ທ່ານນາງ Ortblad ເວົ້າວ່າ ບັດນີ້ ໂຣກດັ່ງກ່າວ
ແມ່ນຢູ່ໃນອັນດັບທີ 5 ລອງຈາກໂຣກຫົວໃຈ, ການຕິດເຊື້ອໂຣກທາງລະບົບຫາຍໃຈ,
ໂຣກລົມສາລະບາດ ຫລື strokes ແລະໂຣກຖອກທ້ອງ. ທ່ານນາງ Ortblad ເວົ້າ
ອີກວ່າ:

“ເຊື້ອ HIV ຍັງບໍ່ທັນ ໄດ້ໝົດໄປເທື່ອ. ຍັງມີ 21 ປະເທດ ບ່ອນ​ທີ່ເຊື້ອ HIV ເປັນສາເຫດອັນດັບນຶ່ງ ຂອງພາລະທາງສຸຂະພາບ ແລະໃນຂະນະທີ່ສ່ວນ
ໃຫຍ່ ຂອງປະເທດເຫລົ່ານີ້ ແມ່ນຢູ່ໃນເຂດໃຕ້ທະເລຊາຍຊາຮາຣາ ແຕ່ມັນ
ກໍມີ​ຢູ່​ໃນ​ອີກ​ຫລາຍໆ​ປະ​ເທດນັບແຕ່ຂົງເຂດອາຟຣິກາໄປຮອດຂົງເຂດ
ອາເມ
ຣິກາລາຕິນ
ຄາຣິບຽນ ​ໄປ​ຮອດຂົງເຂດຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້.”


ບົດລາຍງານຂອງ IHME ຍັງໄດ້ເນັ້ນໃຫ້ເຫັນບັນດາປະເທດ ທີ່ການດໍາເນີນຄວາມ
ພະຍາຍາມຕໍ່ສູ້ກັບພະຍາດດັ່ງກ່າວ ເບິ່ງຄືວ່າໃຊ້ການໄດ້ລວມທັງຫລາຍປະເທດ
ໃນຂົງເຂດເອເຊຍຕາເວັນອອກ. ທ່ານນາງ Ortblad ເວົ້າອີກວ່າ:

“ເຮົາເຫັນວ່າ ບາງປະເທດ ເຊັ່ນກໍາປູ ເຈຍ, ໄທ ແລະເກາະ Maldives ​ໄດ້​
ທໍາຄວາມກ້າວໜ້າຢ່າງຫລວງຫລາຍ. ກໍາປູເຈຍສາມາດຫລຸດການແຜ່ລະ
ບາດຂອງ​ໂຮ​ກນີ້ລົງ​ໄດ້ 86 ເປີເຊັນ ນັບແຕ່ມັນຂຶ້ນສູ່ຈຸດສູງສຸດໃນປີ 2003.”


ແຕ່ວ່າປະເທດອື່ນໆຢູ່ໃນຂົງເຂດ ຊຶ່ງລວມມີ ອິນໂດເນເຊຍ, ລາວ, ຟີລິບປິນ ແລະ
ຫວຽດນາມນໍາ​ນັ້ນ ແມ່ນກໍາລັງ​ເຫັນການເສຍຊີວິດຍ້ອນພະຍາດນີ້ ມີ​ຈໍາ​ນວນສູງຂຶ້ນ.
ແລະເຖິງແມ່ນວ່າ ອັດຕາການຕາຍຢູ່ໃນປະເທດເຫລົ່ານີ້ ປັດຈຸບັນນີ້ ຈະຍັງຕໍ່າຢູ່ກໍ
ຕາມ ແຕ່ມັນກໍກໍາລັງເພີ້ມຂຶ້ນນັບມື້.

ໄທເປັນແບບຢ່າງທີ່ດີ ສໍາລັບປະເທດທີ່ເຮັດໄດ້ດີໃນການແກ້ໄຂບັນຫາ ເຊື້ອ HIV ແຕ່ກໍຍັງຈະຕ້ອງໄດ້ທໍາຄວາມພະຍາຍາມເພີ້ມຂຶ້ນອີກຢູ່. ເຖິງແມ່ນວ່າ ຈໍານວນການ
ເສຍຊີວິດຍ້ອນເຊື້ອ HIV/AIDS ໄດ້ຫລຸດ ລົງເຄິ່ງນຶ່ງ ນັບແຕ່ປີ 2000 ເປັນຕົ້ນມາ
ກໍ​ຕາມ ​ແຕ່ເຊື້ອ HIV ກໍຍັງ ເປັນພາລະຫລັກທາງດ້ານສຸຂະພາບຂອງປະເທດນີ້ຢູ່ ແລະຍັງກວມເອົາ 4.4 ເປີເຊັນ ຂອງສາເຫດການຕາຍທັງໝົດ.

ມຽນມາກໍເປັນອີກປະເທດນຶ່ງ ທີ່ມີຈໍານວນຄົນເສຍຊີວິດຫລຸດລົງແຕ່ວ່າ ເຊື້ອ HIV/
AIDS ກໍສືບຕໍ່ສ້າງພາລະໜັກໃຫ້ແກ່ປະເທດ ໂດຍມີອັດຕາການຕາຍ ທີ່​ປະກ​ອບ​ເປັນ
ປະມານ 5 ເປີເຊັນ ຂອງສາເຫດການຕາຍ ທັງໝົດ.

ສະຫລູບ​ແລ້ວແມ່ນຫຍັງທີ່ໄດ້ຊ່ວຍ​ໃຫ້​ເປັນ​ເຊັ່ນນັ້ນ? ການຮັບປະກັນໃຫ້ມີຢາຕ້ານໄວ ຣັສ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ມີການປ່ຽນແປງຢ່າງໃຫຍ່ - ປະມານ 8 ລ້ານຄົນໄດ້ຮັບຢາເຫລົ່ານີ້ໃນປີ
2011 ຊຶ່ງ​ເປັນການເພີ້ມຂຶ້ນ 20 ເທົ່າ ໃນເວລາໜ້ອຍກວ່າ 10 ປີ. ລາຍງານ​ເວົ້າ​ວ່າ ເຊື່ອ
ກັນວ່າ ການບໍ່ມີຢາດັ່ງກ່າວ ໄດ້ມີສ່ວນເຮັດໃຫ້ການເສຍຊີວິດ ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບເຊື້ອ HIV
ຖີບຕົວຂຶ້ນສູງສຸດ ຮອດປະມານ 1 ລ້ານ 750 ພັນຄົນ ໃນປີ 2006. ແຕ່ນັ້ນມາ ຈໍານວນ
ການເສຍຊີວິດ​ໄດ້ຫລຸດລົງ ປະມານ 4 ເປີເຊັນ ໃນແຕ່ລະປີ.

ພວກນັກຄົນຄວ້າເວົ້າວ່າ ການສຶກສາໃຫ້ຄວາມ​ຮູ້​ກ່ຽວ​ກັບ​ເລື້ອງການຮ່ວມເພດທີ່ປອດ
ໄພ ​ແກ່​ພວກຄົນຢູ່ໃນກຸ່ມທີ່ມີຄວາມສ່ຽງ ກໍສໍາຄັນເຊັ່ນກັນ, ຕະຫລອດທັງການດໍາເນີນ
ຄວາມພະຍາຍາມປ້ອງກັນການຕິດພະຍາດ ຈາກແມ່ໄປຫາລູກ. ​ເງິນ​ທຶນສ່ວນໃຫຍ່ທີ່​
ນໍາ​ໃຊ້​ໃນ​ການ​ດໍາ​ເນີນຄວາມ​ພະຍາຍາມ​ເຫລົ່ານັ້ນ ແມ່ນ​ໄດ້​ມາ​ຈາກ ກອງທຶນໂລກ, ອົງການ UNAIDS ແລະປະເທດທີ່ຮັ່ງມີ. ແຕ່ວ່າ ​ເງິນທຶນດັ່ງກ່າວ ບໍ່ໄດ້​ເພີ້​ມຂຶ້ນເລີຍ
ນັບແຕ່ປີ 2010 ມາ ຍ້ອນວິກິດການເສດຖະກິດຢູ່​ໃນ​ທົ່ວ​ໂລກ. ທ່ານນາງ Ortblad ເວົ້າ
ວ່າ ຢ່າງໜ້ອຍທີ່ສຸດ​ ເງິນຊ່ວຍເຫລືອ​ດັ່ງກ່າວກໍຕ້ອງຮັກສາ​ໄວ້ ໃນລະດັບຂອງປັດຈຸບັນ.

ທ່ານອາດຈະມັກເລື້ອງນີ້ຄືກັນ

XS
SM
MD
LG