ລິ້ງ ສຳຫລັບເຂົ້າຫາ

ວັນຈັນ, ໒໐ ພຶດສະພາ ໒໐໒໔

ພວມ​ມີ​ການ​ເຈ​ລະ​ຈາ ກ່ຽວ​ກັບຂໍ້ຕົກລົງ ເພື່ອຈະຄວບຄຸມການນໍາໃຊ້ອາວຸດປະເພດລະເບີດຢູ່ໃນຂົງເຂດ ທີ່ມີພົນລະເຮືອນອາໄສຢູ່ 


ສະມາຊິກບໍລິການຂອງກອງທະຫານ ທີ່ສະໜັບສະໜຸນ ຣັດເຊຍ, ຍ່າງເຂົ້າໄປໃກ້ຕຶກອາຄານທີ່ພັກອາໄສ ເຊິ່ງຖືກທໍາລາຍຍ້ອນສາເຫດຄວາມຂັດແຍ້ງລະຫວ່າງ ຣັດເຊຍ ແລະ ຢູເຄຣນ ໃນອ້ອມຮອບເມືອງທ່າມາຣີອູໂປລ ທີ່ຢູ່ທາງທິດໃຕ້ຂອງປະເທດ ຢູເຄຣນ, ເມື່ອວັນທີ 28 ມີນາ 2022.
ສະມາຊິກບໍລິການຂອງກອງທະຫານ ທີ່ສະໜັບສະໜຸນ ຣັດເຊຍ, ຍ່າງເຂົ້າໄປໃກ້ຕຶກອາຄານທີ່ພັກອາໄສ ເຊິ່ງຖືກທໍາລາຍຍ້ອນສາເຫດຄວາມຂັດແຍ້ງລະຫວ່າງ ຣັດເຊຍ ແລະ ຢູເຄຣນ ໃນອ້ອມຮອບເມືອງທ່າມາຣີອູໂປລ ທີ່ຢູ່ທາງທິດໃຕ້ຂອງປະເທດ ຢູເຄຣນ, ເມື່ອວັນທີ 28 ມີນາ 2022.

ຂໍ້ຕົກລົງລະຫວ່າງປະເທດ ທີ່​ພວມ​ມີ​ການ​ເຈ​ລະ​ຈາ ຢູ່ທີ່ອົງການສະຫະປະຊາຊາດພາຍໃນອາທິດນີ້ ແມ່ນ​ເພື່ອ​ຊອກ​ຫາ​ທາງທີ່ຈະຫຼຸດ​ຜ່ອນອັນຕະລາຍໃນການຄວບຄຸມການນໍາໃຊ້ອາວຸດ​ປະ​ເພດລະເບີດ​ທີ່ຮຸນແຮງຕໍ່ພົນລະເຮືອນ ຢູ່ຕາມບັນດາ​ຫົວເມືອງ​ນ້ອຍ​ໃຫຍ່ ແລະຕາມໝູ່ບ້ານຕ່າງໆ. ລິຊາ ສໄລນ໌ (Lisa Schlein) ມີລາຍງານໃຫ້ VOA ຈາກນະຄອນເຈເນວາ, ເຊິ່ງ ທິບສຸດາ ມີລາຍລະອຽດມາສະເໜີທ່ານ ໃນອັນດັບຕໍ່ໄປ.

ເມືອງມາຣີອູໂປລຂອງ ຢູເຄຣນ ເປັນນຶ່ງໃນຕົວຢ່າງເມືອງຫຼ້າສຸດຂອງຂົງເຂດທີ່ມີຜູ້ຄົນອາໄສຢູ່ ໄດ້ກາຍມາເປັນເສດຊາກຫັກ​ພັງ ໂດຍການໃຊ້ອາວຸດປະ​ເພດລະເບີດທີ່ຮຸນແຮງຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ. ການ​ຖິ້ມລະເບີດ ແລະຍິງປືນ​ໂຈມ​ຕີຢູ່ຕາມຫົວເມືອງນ້ອຍໃຫຍ່ຕ່າງໆ ຢູ່ໃນເຢເມນ, ເອທີໂອເປຍ ແລະ ຊີເຣຍ ລວມທັງຂົງເຂດອື່ນໆ ແມ່ນກໍາລັງທໍາລາຍລ້າງຊຸມຊົນທັງໝົດ ແລະໄດ້ສົ່ງຜົນກະທົບທີ່ຮຸນແຮງແບບບໍ່ສາມາດ​ປົວ​ແປງໄດ້ຕໍ່ພົນລະເຮືອນ ແລະພື້ນຖານໂຄງລ່າງຂອງພົນລະເຮືອນ.

ແຟ້ມຮູບ-ປະຊາຊົນທີ່ອາໄສຢູ່ບໍລິເວນນອກເມືອງອາເລັບໂປ ຂອບເຂດທາງທິດເໜືອຂອງ ຊີເຣຍ, ກໍາລັງປະເຊີນກັບ ກາຟຣ໌ ຮາມຣາ (Kafr Hamra), ກັບຄືນເມືອເຮືອນຂອງພວກເຂົາເຈົ້າ ເພື່ອກວດເບິ່ງຄວາມເສຍຫາຍທີ່ຖືກກະທົບຈາກການຕໍ່ສູ້ລະຫວ່າງ ກອງກໍາລັງຂອງລັດຖະບານ ແລະກຸ່ມກະບົດ, ເມື່ອວັນທີ 18 ກຸມພາ 2020.
ແຟ້ມຮູບ-ປະຊາຊົນທີ່ອາໄສຢູ່ບໍລິເວນນອກເມືອງອາເລັບໂປ ຂອບເຂດທາງທິດເໜືອຂອງ ຊີເຣຍ, ກໍາລັງປະເຊີນກັບ ກາຟຣ໌ ຮາມຣາ (Kafr Hamra), ກັບຄືນເມືອເຮືອນຂອງພວກເຂົາເຈົ້າ ເພື່ອກວດເບິ່ງຄວາມເສຍຫາຍທີ່ຖືກກະທົບຈາກການຕໍ່ສູ້ລະຫວ່າງ ກອງກໍາລັງຂອງລັດຖະບານ ແລະກຸ່ມກະບົດ, ເມື່ອວັນທີ 18 ກຸມພາ 2020.

ຂໍ້ມູນທີ່ຮວບຮວມໄດ້ ໃນຊ່ວງທົດສະວັດທີ່ຜ່ານມາໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ມີ 123 ປະເທດ ທີ່ປະສົບກັບເຄາະກໍາທີ່ຄ້າຍຄືກັນ. ເຄືອຂ່າຍສາກົນກ່ຽວກັບອາວຸດ​ປະ​ເພດລະເບີດ ເຊິ່ງເປັນອົງການທີ່ບໍ່ຂຶ້ນກັບລັດຖະບານກ່າວວ່າ ພົນລະເຮືອນຫຼາຍໝື່ນຄົນໄດ້ຖືກສັງຫານ ແລະໄດ້ຮັບບາດເຈັບທຸກໆປີ ຈາກການໃຊ້ອາວຸດປະ​ເພດລະເບີດຢູ່ໃນເຂດທີ່ມີພົນລະເຮືອນອາໄສຢູ່. ພວກເຂົາເຈົ້າກ່າວວ່າ ລວມມີພົນລະເຮືອນ 90 ເປີເຊັນ ທີ່ຕົກເປັນຜູ້ເຄາະຮ້າຍຈາກເຫດການດັ່ງກ່າວ.

ຜູ້ປະສານງານຂອງເຄືອຂ່າຍ ທ່ານນາງລໍຣາ ໂບຍລັອດທ໌ (Laura Boillot) ກ່າວວ່າ ຕ້ອງມີການວາງຂໍ້ຈໍາກັດຕ່າງໆໃນການໃຊ້ອາວຸດ​ປະ​ເພດລະເບີດເຊັ່ນວ່າ ລະເບີດ​ທີ່​ຖິ້ມ​ລົງ​ມາ​ຈາກ​ເຮືອ​ບິນ, ລະບົບຈະຫຼວດຫຼາຍ​ລຳ​ກ້ອງ, ເຄື່ອງຍິງຈະຫຼວດ ແລະປືນຄົກຕ່າງໆ.

ທ່ານນາງ ໂບຍລັອດທ໌ ກ່າວວ່າ ການໂຈມຕີໂດຍກົງ ໃສ່ພົນລະເຮືອນ ແລະເຄື່ອງຂອງຕ່າງໆຂອງພົນລະເຮືອນ ແມ່ນເປັນສິ່ງທີ່ຕ້ອງຫ້າມ ພາຍໃຕ້ກົດຂໍ້ບັງຄັບຂອງຄວາມຂັດແຍ້ງທາງອາວຸດ ແລະກົດໝາຍທາງດ້ານມະນຸດສະທໍາສາກົນ. ດ້ວຍການຕັ້ງຂໍ້ສັງເກດຂອງທ່ານນາງນັ້ນ, ຢ່າງໃດກໍຕາມ ການໃຊ້ອາ ວຸດປະ​ເພດລະເບີດ​ແມ່ນເປັນສິ່ງທີ່ຜິດກົດໝາຍ ໃນໂຕຂອງມັນເອງ.

ທ່ານນາງ ໂບຍລັອດທ໌ ກ່າວວ່າ:

“ແຕ່ ສິ່ງທີ່ພວກເຮົາເຫັນ ແລະໄດ້ພົບເຫັນຫຼາຍເກີນໄປນັ້ນ ແມ່ນຜູ້ກໍ່ສົງຄາມໄດ້ສັງຫານພົນລະເຮືອນ ແລະເຮັດໃຫ້ພວກເຂົາເຈົ້າບາດເຈັບດ້ວຍລະບົບອາ ວຸດທີ່ຫຼ້າສະໄໝ ບໍ່​ມີ​ຄວາມ​ແມ່ນ​ຍຳ ແລະເປັນ​ລະ​ບົບອາວຸດ​ປະ​ເພດລະເບີດທີ່ຮຸນແຮງ ຢູ່ຕາມເມືອງ​ນ້ອຍ​ໃຫຍ່ຕ່າງໆ ແລະຍ້ອນຜົນກະທົບຂອງມັນຢູ່ໃນບໍລິ ເວນທີ່ກວ້າງ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ມັນມີຄວາມສ່ຽງເປັນພິເສດ ເມື່ອໃຊ້ມັນຢູ່ໃນສະພາບແວດລ້ອມທີ່ເປັນເຂດ​ເທດ​ສະ​ບານ.”

ແຟ້ມຮູບ-ນັກມອດໄຟ ພະຍາຍາມມອດໄຟທ່າມກາງຊາກຫັກເພທີ່ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບ ລຸນຫຼັງການຍິງໂຈມຕີໃສ່ສູນກາງຊັອປປິ້ງ, ໃນນະຄອນຫຼວງ ກີຢິບ, ຢູເຄຣນ, ວັນທີ 21 ມີນາ 2022.
ແຟ້ມຮູບ-ນັກມອດໄຟ ພະຍາຍາມມອດໄຟທ່າມກາງຊາກຫັກເພທີ່ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບ ລຸນຫຼັງການຍິງໂຈມຕີໃສ່ສູນກາງຊັອປປິ້ງ, ໃນນະຄອນຫຼວງ ກີຢິບ, ຢູເຄຣນ, ວັນທີ 21 ມີນາ 2022.

ນັກ​ຄົ້ນ​ຄວ້າທາງດ້ານວິກິດການ ແລະຄວາມຂັດແຍ້ງ ​ຂອງ​ກຸ່ມ​ປົກ​ປ້ອງ​ສິດ​ທິ
ມະ​ນຸດ Human Rights Watch ທ່ານຣີຊາຣ໌ດ ເວຍ (Richard Weir), ເຊິ່ງເປັນອົງການທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນນະຄອນຫຼວງກີຢິບຂອງຢູເຄຣນ. ທ່ານ ເວຍ ໄດ້ເຫັນຄວາມເສຍຫາຍ ຢູ່ໃນບໍລິເວນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງພົນລະເຮືອນທີ່ຖືກທໍາລາຍໂດຍອາວຸດປະ​ເພດລະເບີດດ້ວຍໂຕຂອງທ່ານເອງ. ທ່ານກ່າວວ່າ ມັນເປັນຜົນກະທົບໄລຍະຍາວ ແລະເປັນອັນຕະລາຍ ຕໍ່ຊຸມຊົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ.

ເຊິ່ງທ່ານເວຍ ກ່າວວ່າ “ພວກເຂົາເຮັດໃຫ້ພື້ນທີ່ທີ່ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບທັງຫຼາຍເຫຼົ່າ ນັ້ນ ເຕັມໄປດ້ວຍຊາກເສດ​ເຫຼືອ​ຂອງອາວຸດພວກເຂົາ ແລະປະຖິ້ມມໍລະດົກ ທີ່ເປັນອັນຕະລາຍຮ້າຍແຮງເຫຼົ່ານັ້ນໄວ້ໃນຮູບແບບຂອງລະ​ເບີດທີ່ຍັງບໍ່ທັນ​ແຕກ...ຜົນກະທົບຂອງອາວຸດເຫຼົ່ານີ້ ເປັນການທໍາລາຍລ້າງ. ພວກມັນຍັງຄົງມີຢູ່ນະ​ທີ່ນັ້ນ ປແລະພວກມັນກໍຍັງຄົງຈະຢູ່ທີ່ນັ້ນຕໍ່ໄປ, ແລະດ້ວຍເຫດຜົນດັ່ງກ່າວ ການເຈລະຈາເຫຼົ່າ​ນີ້ຈຶ່ງເປັນສິ່ງສໍາຄັນ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນລັດຖະບານຂອງປະເທດຕ່າງໆ ​ຈຶ່ງຈໍາເປັນ ທີ່ຈະໃຫ້ຄໍາໝັ້ນສັນຍາດຽວນີ້ວ່າ ຈະຫຼີກລ້ຽງການໃຊ້ອາວຸດ​ປະ​ເພດລະເບີດຂອງພວກເຂົາ ຢູ່ໃນຂົງເຂດທີ່ມີພົນລະເຮືອນອາໄສຢູ່.”

ນັກເຄື່ອນໄຫວຕ່າງໆ ໄດ້ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ຜູ້ເຈລະຈາທັງຫຼາຍ ຈົ່ງກໍານົດພື້ນຖານອັນໃໝ່ໃນການຫຼຸດຜ່ອນອັນຕະລາຍຕໍ່ພົນລະເຮືອນ. ພວກເຂົາເຈົ້າກ່າວວ່າ ຂໍ້ຕົກລົງສາກົນສະບັບໃໝ່ນີ້ ຄວນບັນ​ຈຸຄຳ​ໝັ້ນ​ໝາຍ​ເພື່ອ​ໃຫ້ການຊ່ວຍເຫຼືອ ຕໍ່ຜູ້ ເຄາະຮ້າຍ, ຄອບຄົວຂອງຜູ້ທີ່ຖືກສັງຫານ ແລະຄອບຄົວຂອງຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບບາດ ເຈັບ, ເພື່ອແກ້​ໄຊຜົນກະທົບທາງດ້ານມະນຸດສະທໍາໄລຍະຍາວຂອງ​ການ​ນຳ​ໃຊ້ອາວຸດ​ປະ​ເພດລະເບີດນັ້ນ.

ອ່ານບົດລາຍງານນີ້ເປັນພາສາອັງກິດ

XS
SM
MD
LG