ລິ້ງ ສຳຫລັບເຂົ້າຫາ

ບັນດາ ນັກວິທະຍາສາດ ພະຍາຍາມ ຫາຄຳຕອບ ເປັນຫຍັງ ສະໜາມແມ່ເຫຼັກ ຂອງໂລກ ຈຶ່ງຕ່າວປີ້ນ


ພວກ​ເຮົາສ່ວນ​ໃຫຍ່ ບໍ່​ເຄີຍ​ຄິດ​ເຖິງ​ເລື້ອ​ງ ສະໜາມ​ແມ່​ເຫຼັກ​
ຂອງ​ໂລກ ເຮົາເລີຍ. ພວກ​ເຮົາ​ອາດ​ຮູ້​ຢູ່​ວ່າ ມັນ​ຊ່ວຍ​ຊີ້​ນຳ​ທາງ​
ໃຫ້​ແກ່​ພວກ​ນົກໃນ​ຂະນະ​ທີ່​ບິນ​ຍ້າຍ​ຖິ່ນ​ຖານ ​ແລະ ຍັງ​ຮັບ
ປະກັນ​ວ່າ ​ເຂັມ​ທິດ​ຂອງ​ພວກ​ເຮົາ​ຊີ້​ໄປ​ທາງ​ທິດ​ເໜືອ ​ແຕ່​ບໍ່​ຮູ້
ຈັກ​ເລີຍ​ວ່າ ມັນ​ເປັນ​ສ່ວນ​ປະກອບ​ ອັນສຳຄັນ​ທີ່​ສຸດ ​ທີ່​ເຮັດ​ໃຫ້
​ສິ່ງ​ທີ່​ມີ​ຊີວິດ​ເກີດ​ຂຶ້ນ​ໄດ້​ຢູ່ໃນໂລກນີ້. ​ແຕ່​ຫາກວ່າ ຂະ​ບວນການ​
ຕ່າງໆ ຢູ່​ໃນ​ແກນຂອງໂລກ ທີ່ສ້າງ​ສະໜາມ​ແມ່​ເຫຼັກ ນັ້ນ ​ແມ່ນ
​ຍັງຂາດ​ຄວາມ​ເຂົ້າ​ໃຈ​ທີ່​ດີ​ພໍ. ຜູ້​ສື່​ຂ່າວ ວີ​ໂອ​ເອ George Putic
​ໄດ້​ໄປ​ຢ້ຽມຢາມຫ້ອງ​ທົດ​ລອງ​ຢູ່​ທີ່​ມະຫາວິທະຍາ​ໄລລັດ​ແມຣີ​ແລນ
ບ່ອນ​ທີ່​ບັນດາ​ນັກວິ​ທະ​ສາດກຳລັງ​ພະຍາຍ​າມ ສ້າງ​ສະພາບ ທີ່​
ຄ້າຍ​ຄື​ກັນ​ກັບຢູ່ເລິງລົງໄປ 3,000 ກິ​ໂລ​ແມັດຈາກພື້ນດິນ ແລະ
​ມີ​ລາຍ​ງານ​ກ່ຽວ​ກັບ​ເລື້ອງ​ນີ້ ຊຶ່ງ​ໄຊ​ຈະ​ເລີ​ນສຸກ ຈະ​ນຳ​ມາສະ​ເໜີທ່ານ​ ໃນ​ອັນ​ດັບ​ຕໍ່​ໄປ.



ເລີກ​ລົງ​ໄປໃຕ້ໂລກຂອງ​ພວກ​ເຮົາ ມີທາດເຫລັກ ແລະ ທາດ nicke ທີ່ເປື່ອຍເປັນ
ຂອງແຫລວ ໃນຮູບຊົງມົນ ກວ້າງ 3,400 ກິ​ໂລ​ແມັດໂດຍ ມີໜ່ວຍເຫລັກທີ່ເປັນຂອງ
ແຂງຢູ່ໃຈກາງ ໄດ້ສ້າງກະແສໄຟຟ້າທີ່ມີໜ້າ ຮັບຜິ​ດຊອບ ກ່ຽວກັບສະໜາມ​ແມ່​ເຫຼັກ
ຂອງ​ໂລກ.

ຜົນ​ປະ​ໂຫຍ​ດ​ທີ່​ເຫັນໄດ້ແຈ້ງທີ່​ສຸດນັນ ​ກໍແມ່ນ​ບົດບາດ​ຂອງມັນໃນການ​ນຳ​ທິດ​ທາງ. ​

ແຕ່ ອາ​ຈານຟີ​ຊິກ ຂອງ​ມະຫາວິທະຍາ​ໄລ​ຂອງ​ລັດ​ແມຣີ​ແລນ ທ່ານ Daniel Lathrop
ກ່າວ​ວ່າ ​ມັນມີ​ອີກຫຼາຍຢ່າງຕື່ມ.

ອາຈານ Lathrop ​ເວົ້າວ່າ “ມັນ​ແມ່ນ​ພາກສ່ວນໜຶ່ງທີ່​ສຳຄັນ​ ໃນອັນທີ່ເຮັດ​ໃຫ້​
ໂລກ​ເປັນ​ດາວ​ພະ​ເຄາະທີ່​ສິ່ງ​ທີ່​ມີ​ຊີ​ວິດສາມາດ​ອາໄສ​ຢູ່​ໄດ້ ຍ້ອນ ​ວ່າ ມັນ​ຄຸ້ມ​ກັນ​
ພວກ​ເຮົາ ຈາກ​ລັງສີຂອງດວງ​ອາທິດທີ່​ເປັນ​ອັນຕະລາຍ ຮ້າຍແຮງທີ່​ສຸດ.”

ຫຼັກຖານ​ສະ​ແດງ​ໃຫ້​ເຫັນ​ວ່າ ສະໜາມ​ແມ່​ເຫຼັກຂອງ​ໂລກນັ້ນ ​ແມ່ນ​ບໍ່​ໄດ້​ຢູ່​ກັບທີ່. ມັນປ່ຽນ
ໄປປ່ຽນມາຢູ່ເລື້ອຍ ​ແລະ ບາງ​ຄັ້ງບາງ​ຄາວ ມັນ​ຂະຫຍາຍຕົວ​ອອກ​ໄປ​ ກວ້າງ​ໄກຫຼາຍ.

ອາຈານ Lathrop ​ເວົ້າວ່າ ​“ພວກ​ເຮົາ ຮູ້ຈັກ​ວ່າ ສະໜາມ​ແມ່​ເຫຼັກ ​ໄດ້​ຕ່າວ​ປີ້ນທິດ
ຈາກເໜືອຫາ​ໃຕ້ ຫຼາຍຮ້ອຍ​ຄັ້ງມາ​ແລ້ວ ​ໃນ​ປະຫວັດສາດ​ຂອງ​ໂລກ. ​ແນ່​ນອນ​
ການ​ໝຸນ​ວຽນ​ຂອງ​ໂລກ ​ແມ່ນ​ຍັງ​ຢູ່​ຄື​ເກົ່າ ​ແຕ່​ຢູ່ບ່ອນຂົ້ວ​ ຂອງແມ່ເຫລັກນັ້ນ
ມັນເຄື່ອນ​ຍ້າຍ ​ແລະ ​ແທ້​ຈິງ​ແລ້ວ​ ມັນ​ກໍ ໄດ້​ຕ່າວ​ປີ້ນ.”

ຢູ່​ໃນ​ຫ້ອງ​ທົດ​ລອງ​ຂອງ​ພວກ​ເຂົາ​ເຈົ້າ ທີ່​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ສະໜັບສະໜູນ ​ໂດຍ ມູນ​ນິທິ​ ວິທະ- ຍາສາດ​ແຫ່ງ​ຊາດ ຫຼື National Science Foundation ນັ້ນ ອາຈານ Lathrop ​ແລະ
ທິມງານ​ຂອງ​ທ່ານ ກຳລັງ​ພະຍາຍາມ ຊອກ​ຫາ​ວິທີ ​ແລະເຫດ​ຜົນວ່າ ​ເປັນ​ຫຍັງ​ ມັນຈຶ່ງ​
ເກີດ​ຂຶ້ນ​ເຊັ່ນ​ນັ້ນ.

ການ​ປິ່ນ​ຂອງໜ່ວຍເຫລັກທີ່ເປື່ອຍນັ້ນ ​ບາງທີ ມັນ​ເປັນໄປບໍ່ໄດ້ ໃນທາງ​ພາກ​ປະຕິ​ບັດ
ດັ່ງນັ້ນ ບັນດາ​ນັກຄົ້ນຄວ້າ ຈຶ່ງສ້າງ​ສິ່ງ​ໜຶ່ງ ທີ່​ເໝາະ​ສົມ​ແທນ​ ເຊັ່ນໜ່ວຍ​ເຫຼັກ ກວ້າງ 3
​ແມັດ ທີ່​ບັນຈຸດ້ວຍ​ທາດໂຊດຽມ ອັນ​ເປັນທາດ​ໂລຫະ​ອ່ອນຊະນິດ​ໜຶ່ງ 12 ໂຕນເຄິ່ງ ​ທີ່
ລະລາຍ​ໃນ​ອຸນຫະພູມ ​ສູງກວ່າ 100 ອົງສາ​ແຊລ​ເຊິດສ໌​ໜ້ອຍນຶ່ງ.

ໜ່ວຍ​ເຫຼັກມົນ ທີ່​ບໍ່​ມີ​ແມ່​ເຫຼັກ ຂະ​ໜາດຄວາມ​ກວ້າງ 1 ​ແມັດ ຢູ່​ພາຍ​ໃນ ​ແມ່ນໃຊ້​ແທນ​
ແກນ ທີ່​ແຂງ​ແກ່ນ. ທັງ​ສອງ​ສາມາດ​ໝຸນ​ໄດ້ ​ຢ່າງເປັນອິດ​ສະຫລະ.

ຄັນ​ໝຸນ​ພວກ​ມັນ​ຢ່າງ​ຊ້າໆຈະບໍ່​ສາມາດ​ຜະລິດ​ອັນ​ທີ່​ເອີ້ນ​ວ່າ dynamo effect ທີ່ຄິດວ່າ​
ເປັນ​ສ່ວນ​ຮັບຜິດຊອບ​ ສຳ​ຫລັບການ​ຜະລິດ​ສະໜາມ​ແມ່​ເຫຼັກນັ້ນ.

ອາຈານ Lathrop ​ເວົ້າວ່າ ​“ພວກ​ເຮົາ​ພຽງ​ເຫັນ​ພວກ​ມັນ​ໄດ້ ​ໃນ​ເມື່ອ​ພວກ​ເຮົາ​
ນຳ​ສະໜາມ​ແມ່​ເຫຼັກ ຈຳນວນນ້ອຍໆ ຈາກ​ພາຍ​ນອກ​ໃສ່ມັນ. ​ແຕ່ ການ​ນຳ​ເອົາ​
ສະໜາມ​ແມ່​ເຫຼັກ ຈຳນວນນ້ອຍໆ ຈາກ​ພາຍ​ນອກ​ໃສ່ ພວກ​ເຮົາ​ຈະ​ໄດ້ຮັບ
ສະໜາມ​ແມ່​ເຫຼັກ ​ທີ່​ເກີດ​ຈາກການ​ໄຫຼຂອງ​ກະ​ແສໄຟຟ້າ ໃນ​ສັດ​ສ່ວນທີ່​ໃຫຍ່​
ຂຶ້ນ 10 ​ເທົ່າ​ຕົວ. ພວກ​ເຮົາ ຈະ​ໄດ້​ຮັບ​ຜົນ​ ທີ່​ໃຫຍ່​ກວ່າ​ນີ້ ​ໂດຍ​ປາດ​ສະ​ຈາກ
ອັນ​ທີ່​ເອີນ​ວ່າ ກຳ​ເນີ​ດ​ໄຟຟ້າ. ​ ​ປັດຈຸບັນ​ນີ້ ພວກ​ເຮົາ​ພວມ​ແນ​ໃສ່ ​ເພື່ອ​ເດີນ​ໜ້າ
ດ້ວຍ​ຄວາມ​ໄວສູງ​ສຸດ.”

ການ​ທົດ​ລອງ​ເຫຼົ່ານີ້ ຈະ​ກຽມພວກ​ເຮົາ ສຳ​ຫລັບ​ອັນ​ທີ່​ອາດ​ເປັນ​ໄປ​ໄດ້ ຂອງ​ການ​ຕ່າວ​ປີ້ນ
​ສະໜາມ​ແມ່​ເຫຼັກຂອງ​ໂລກຫຼືບໍ່? ອາຈານ Lathrop ກ່າວ​ວ່າ​ມັນຍາກ​ທີ່​ຈະ​ຄາດ​ຄະ​ເນ
ກ່ຽວກັບການ​ປ່ຽນ​ແປງທີ່​ເກີດ​ຂຶ້ນ ​ໃນ ໄລຍະຫຼາຍພັນ​ປີຜ່ານມາ​ນັ້ນ.

ອາຈານ Lathrop ​ເວົ້າວ່າ “ການ​ດຳ​ເນີນ​ງານ​ພຽງ ໜຶ່ງ​ວິນາທີ ຂອງ​ການ​ທົດ​ລອງ ​
ເປັນ​ຮູບ​ແບບ​ ວິວັດທະນາ​ການທີ່​ໃຊ້ເວລາ 5,000 ປີ ຂອງສະໜາມ​ແມ່​ເຫຼັກ.
ດັ່ງ​ນັ້ນ ​ເປົ້າໝາຍ​ແມ່ນ​ຈະ​ເອົາ​ຂໍ້​ມູນ​ຈາກ​ການ​ທົດ​ລອງ​ນີ້ ​ເພື່ອ​ທີ່​ຈະ​ທຳ​ການ​
ຄາດ​ຄະ​ເນ​ແບບ​ຈຳລອງ ​ແລະ ຫຼັງຈາກ​ນັ້ນ ທ່ານສາມາດ ປັບປຸງ​ການ​ຄາດ​
ຄະ​ເນ​ໃຫ້​ດີ​ຂຶ້ນ.”

ອາຈານ Lathrop ​ໃຫ້​ຂໍ້​ສັງ​ເກດ​ວ່າ ຄວາມ​ຮຸນ​ແຮງ​ຂອງ​ສະໜາມ​ແມ່​ເຫຼັກຂອງ​ໂລກ
​ໄດ້ຫລຸດ​ລົງ​ປະມານ 10 ​ເປີ​ເຊັນ ​ໃນ 170 ປີຜ່ານມາ ສະນັ້ນ ຂະ​ບວນການ​ຂອງການ
​ຕ່າວ​ປີ້ນນັ້ນ ອາດ​ໄດ້​ເລີ້​ມຕົ້ນຂຶ້ນ​ແລ້ວ.

​ເປັນ​ຈັ່ງ​ໂຊກ​ສຳ​ຫລັບ​ພວກ​ເຮົາ ທີ່ການ​ປ່ຽນ​ແປງ​ນີ້ ​ແມ່ນຊ້າຫຼາຍ​ ທີ່​ຈະ​ສົ່ງ​ຜົນ​ກະທົບ
​ຕໍ່​ການ​ດຳລົງ​ຊີວິດ ຢ່າງ​ປົກກະຕິ​ ຂອງພວກ​ເຮົາໄດ້.

XS
SM
MD
LG