ລິ້ງ ສຳຫລັບເຂົ້າຫາ

ລະດູບານໃໝ່ຂອງອາຫຣັບ ໄດ້ສົ່ງຜົນໃຫ້ ພວກຜູ້ນໍາຜະເດັດການ ຕົກຈາກອໍານາດ ໄປຕາມໆກັນ (ເບິ່ງວີດີໂອ)


ຜູ້ຕ່າງໜ້າສະຫະພາບຢູໂຣບ ຖ່າຍຮູບກັບແມ່ຂອງນາຍ Mohamed Bouazizi ພໍ່ຄ້າຂາຍໝາກໄມ້ແຄມທາງ ຊາວຕູນີເຊຍ ອາຍຸ 26 ປີ ທີ່ຈູດເຜົາຕົນເອງຈົນເຖິງແກ່ຊີວິດ ເມືອວັນທີ່ 17 ເດືອນທັນວາ ປີ 2010 ປະທ້ວງຄວາມໂຫດຮ້າຍກົດຂີ່ບີບບີ້ປະຊາຊົນ ຂອງລັດຖະ ບານ ອັນເປັນຕົ້ນເຫດຂອງການລຸກຮືຂຶ້ນເພື່ອ ໂ

ຄື້ນ​ຟອງ​ຂອງ​ການ​ລຸ​ກຮືຂຶ້ນຂອງ​ມະຫາຊົນທີ່​​ໄດ້ລຸກລາມ​ໄປ​ທົ່ວ​ໂລກ​ອາຫຣັບນັ້ນ ​ແມ່ນເກີດ ຂຶ້ນຢ່າງ​ບໍ່​ຄາດ​ຝັນ ​ເທົ່າ​ໆກັບ​ທີ່​ສົ່ງຜົນ​ກະທົບ​ທີ່​ຕໍ່​ເນື່ອງ​ກັນຢ່າງ​ບໍ່​ຄາດ​ຄິດ. ຄືຫລາຍໆ​ຜູ້​ນໍາ ທີ່ປົກຄອງ​ປະ​ເທດ​ມາ​ເປັນ​ເວລາ​ດົນ​ນານ​ຖືກ​ໂຄ່ນ​ລົ້ມ ຄົນອື່ນໆ​ອີກ​ກໍ​ກໍາລັງ​ຢູ່​ໃນ​ສະພາບ​ທີ່​​ໃກ້ຈະຕົກ​ຈາກ​ອໍານາດ ​ແລະ​ຂົງ​ເຂດ​ອາຫຣັບ​ໄດ້ຖືກ​ປ່ຽນແປງ​ໄປ​ຕະຫລອດ​ການ. ຜູ້​ສື່​ຂ່າວ​ວີ​ໂອ​ເອ Elizabeth Arrott ຍ້ອນ​ຄືນເບິ່ງ​ເຫດການ​ທີ່​ເກີດ​ຂຶ້ນຂອງ​ປີ​ທີ່​ບໍ່​ເຄີຍ​ມີ​ມາ​ກ່ອນ​ນັ້ນ. ຊຶ່ງ ກິ່ງ​ສະຫວັນ ປະຖໍາມະ​ວົງ ມີ​ເລຶ່ອງນີ້ ມາສະ​ເໜີ​ທ່ານ​.

ເບິ່ງວີດິໂອລາຍງານຂ່າວພາສາອັງກິດ

ເຫດການ Arab Spring ຫລື ລະ​ດູ​ບານ​ໃໝ່ຂອງອາຫຣັບ ເລິ່ມຕົ້ນດ້ວຍ​ການ​ເສຍຊີວິດ
ຂອງ​ຊາຍ​ໜຸ່ມນຶ່ງ: ຄື ​ໃນ​ຕົ້ນເດືອນມັງກອນ​ປີ 2011 ພວກ​ປະ​ທ້ວງ​ພາກັນ​ຫລັ່ງ​ໄຫລ​ລົງ
ສູ່​ຖະໜົນ​ຫົນທາງ​ໃນ​ປະ​ເທດ​ຕູ​ນີ​ເຊຍ ​ເພື່ອ​ສະ​ແດງຄວາມເປັນ​ເອກ​ກະພາບ ກັບພໍ່ຄ້າ​ໜຸ່ມ​
ຂາຍ​ໝາກ​ໄມ້​ແຄມ​ທາງ ທີ່ໄດ້​ຈູດ​ເຜົາ​ຕົນ​ເອງ​ຕາຍ​ ຍ້ອນສິ້ນ​ຫວັງ​ໃນ​ຊີວິດ​ຂອງ​ລາວ​ພາຍ​
ໃຕ້​ລະບອບ ທີ່​ໂຫດຮ້າຍ​ທາຣຸນ ທີ່ີບໍ່​ຍອມ​ໃຫ້​ລາວ​ຫາ​ລ້ຽງ​ຊີບ​ໂດຍ​ການ​ຂາບ​ໝາກ​ໄມ້​ຢູ່
ແຄມ​ທາງ​ໃນ​ນະຄອນຫລວງ​ຕູ​ນິສນັ້ນ​.

ມັນ​ເປັນ​ການ​ຕາຍ​ຂອງ​ຄົນ​ໆ​ນຶ່ງ ທີ່​ໄດ້​ມອບ​ຊີວິດ​ໃຫ້​ແກ່​ການ​ເຄຶ່ອນ​ໄຫວ​ບັ້ນນຶ່ງ​ ເພື່ອ​
ປ່ຽນ​ແປງ​ແນວທາງ​ຂອງ​ຂົງ​ເຂດ​ຕາ​ເວັນ​ອອກ​ກາງ ​ແລະ​ອາ​ຟຣິກາ​ເໜືອ.

ເປັນ​ເວລາ​ຫລາຍ​ສິບ​ປີ ທີ່​ຊີວິດທາງ​ການ​ເມືອງ​ໃນ​ຂົງ​ເຂດດັ່ງກ່າວ​ຕົກຢູ່​ໃນ​ສະພາບບໍ່​ມີ​ການ
ປ່ຽນ​ແປງ ກ້າວໜ້າ​ແນວ​ໃດ​ເລີຍ. ຫລາຍ​ໆປະ​ເທດ​ທີ່​ເປັນ ສາທາລະນະລັດ​ແຕ່​ໃນ​ນາມນັ້ນ
ແທ້​ໆ​ແລ້ວກໍ​ຄື​ອານາຈັກ​ຂອງຜູ້​ມີ​ຖານະ​ລໍ້າ​ລວຍ ​ບໍ່ເທົ່າ​ໃດ​ຄົນ ທີ່​ມີ​ຄວາມ​ປາດ​ຖະໜາແບບ​
ເຊື້ອ​ກະສັດ​ທີ່​ຢາກ​ເຫັນ ພວກ​ລູກ​ຊາຍ​ຂອງ​ຕົນ​ ສືບ​ທອດ​ທຸລະ​ກິດ​ປົກຄອງລັດ​ສືບ​ຕໍ່​ໄປ
ຊຶ່ງ​ເບິ່ງ​ຄື​ວ່າ​ຈະບໍ່​ມີ​ຫຍັງພາ​ໃຫ້ມີ​ການປ່ຽນ​ແປງເກີດເລີຍ ຈົນ​ກະ​ທັງ​ມັນເກີດ​ຂຶ້ນ.

ການ​ປະຕິວັດ​ຕໍ່ຕ້ານ​ພວກ​ຜະ​ເດັດ​ການ ທີ່​ໄດ້​ລຸກ​ຂຶ້ນເປັນ​ໄຟ​ອ່ອນໆ​ມາ​ເປັນ​ເວລາ​ຫລາຍ​ປີ
ໄດ້​ຟົດ​ເດືອດ​ຂຶ້ນ​ເຖິງ​ຈຸດແຕກ​ສະບັ້ນ. ສໍາລັບຫລາຍໆ​ຄົນ​ແລ້ວ ​ແມ່ນບໍ່​ມີ​ທາງ​ທີ່​ຈະ​ຄືນ​ໄປ​ສູ່
ສະພາບ​ເກົ່າ​ໄດ້ອີກ​ແລ້ວ. ນາງ Heba Morayef ຈາກ​ກຸ່ມ​ສິ້ງ​ຊອມ​ສິດທິ​ມະນຸດ Human
Rights Watch ກ່າວ​ວ່າ:

“ນຶ່ງ​ໃນ​ຫລາຍ​ເຫດການ ​ທີ່ພວກ​ເຮົາ​ເຫັນ​ໃນ​ຫລາຍໆ​ປະ​ເທດໃນ​ລະດູບານໃໝ່​
ຂອງ​ອາຫຣັບ ທໍາ​ອິດ​ນັ້ນ​ແມ່ນ​ຢູ່​ໃນ​ປະ​ເທດ​ຕູ​ນີ​ເຊຍ ຕໍ່​ມາ​ກໍ​ຢູ່​ໃນ​ປະ ​ເທດ​ອີ​ຈິບ
ລາມ​ໄປ​ເຖິງ​ລີ​ເບຍ ​ແລະ​ຊີ​ເຣຍ ກໍ​ແມ່ນພາບ​ເຫດການ​ເຫລົ່ານີ້​ຄື​ພວກ​ປະ​ທ້ວງ
ຊຶ່ງ​ປົກກະຕິ​ແລ້ວມີແຕ່​ພວກ​ຊາຍ​ໜຸ່ມຜູ້​ເຕັມ​ໃຈທີ່ຈະ​ສະຫລະ ​ຊີບເພື່ອ​ອຸດົມ​ການ​
ແຫ່ງ​ເສລີພາບ ​ເພື່ອ​ຄວາມ​ເຊື່ອ​ໃນ​ສິດທິທີ່ປະ​ເຊີນ​ໜ້າ​ກັບ​ພວກ​ເຈົ້າໜ້າ​ທີ່​ຮັກສາ​
ຄວາມປອດ​ໄພ​ທີ່​ຖື​ປືນ ຢູ່​ໃນ​ຫົວ​ເມືອງນຶ່ງ ​ລາມຕໍ່ ໄປ​ຍັງຫົວ​ເມືອງ​ອື່ນໆ. ​ແລ​ະ
ຄວາມ​ພິລາດ​ອາດ​ຫານ​ໃໝ່​ໃນ​ການ​ລຸກ​ຮື​ຂຶ້ນມາ​ຕໍ່ຕ້ານ​ການ​ກົດ​ຂີ່ ​ທີ່​ພວກ​ເຮົາ​
ໄດ້​ພົບ​ເຫັນນັ້ນ ​ແທ້ໆ​ແລ້ວ​ກໍ​ຄືເຊື້ອ​ໄຟທີ່​ຫລໍ່ລ້ຽງ​ລະດູບານ​ໃໝ່​ຂອງອາຫຣັບ
ນັ້ນ​ເອງ.”

ພວກ​ປະ​ທ້ວງ​ໄດ້​ຮຽນ​ຮູ້​ຈາກ​ກັນ​ເອງ ເພາະວ່າໂດຍ​ສ່ວນ​ໃຫຍ່​ແລ້ວພວກ​ເຂົາ​ເຈົ້າ​ແມ່ນລຸກ
ຮື​ຂຶ້ນມາ​ຕໍ່ສູ້​ຕ້ານ​ເລຶ່ອງດຽວ​ກັນ. ​ທໍາ​ມະ​ຊາດ​ທາດ​ແທ້ຂອງ ພວກ​ຜູ້ນໍາ​ທີ່​ກົດ​ຂີ່​ປາບ​ປາມທີ່
ສຸດ​ໄດ້​ກາຍ​ມາເປັນ​ສິ່ງ​ທີ່ທັບ​ມ້າງທໍາລາຍ​ພວກ​ເຂົາ​ໃຫ້​ພັງ​ລົງ​ໄປ​ຕາມໆ​ກັນ. ທ່ານ Said
Sadek ແຫ່ງມະຫາ​ວິທະຍາ​ໄລອາ​ເມຣິກັນ ທີ່​ໄຄ​ໂຣ ກ່າວ​ວ່າ:

“ພວກ​ລັດຖະບານ​ຜະ​ເດັດ​ການ​ທັງ​ໝົດ​ນີ້ມີລະບົບ​ດຽວ​ກັນ​ທຸກ​ຢ່າງ ບໍ່​ວ່​າຈະ
ແມ່ນ​ດ້ານ​ທະຫານ ການ​ສືບ​ລັບ ​ແລະ​ຕໍາຫລວດ ດັ່ງ​ດຽວ​ກັນ​ກັບຢູ່​ໃນປະ​ເທດ​
ຕູ​ນີ​ເຊຍ ອີ​ຈິບ ​ເຢ​ເມັນຊີ​ເຣຍ ລີ​ເບຍ ​ແມ່ນ​ລະ​ບົບດຽວ​ກັນ​ໝົດ ​ແລະໃນ​ທີ່​ສຸດ
ໃຜ​ກໍ​ຮູ້​ວ່າ​ອັນ​ໃດ​ເປັນອັນ​ໃດ ຄື​ເມື່ອໃດ​ບາງ​ສິ່ງ​ບາງ​ຢ່າງ​ກະທົບ​ໂດ​ມິ​ໂນ​ແລ້ວ
ໂດ​ມິ​ໂນ​ທັງ​ໝົດ​ກໍ​ຖື​ກະທົບ​ລົ້ມ​ລະລາຍໄປ​ຕາມໆກັນ."

ການ​ລຸກຮື​ຂຶ້ນຫລາຍ​ບັ້ນ​ຜ່ານ​ມາ​ນັ້ນ ບໍ່​ແມ່ນ​ວ່າ​ຈະ​ປ່ຽນແປງ​ແຕ່​ພວກ​ປົກຄອງ​ພວກ​ປະ​
ເທດ​ເຫລົ່າ​ນີ້​ເທົ່າ​ນັ້ນ ​ແຕ່​ຍັງ​ແມ່ນ​ຕໍ່​ພວກ​ປະ​ເທດ​ພັນທະ​ມິດ​ທີ່​ບໍ່​ໝັ້ນຄົງ​ມາ​ເປັນເວລາ​ຍາວ
ນານ​ນັ້ນ​ນໍາ.

“ມັນ​ຖືກ​ນໍາ​ມາ​ຊຶ່ງຄວາມ​ຮູ້ສຶກ​ທີ່​ແບບ​ວ່າ​ບໍ່​ຄາດ​ຄິດກ່ຽວ​ກັບ​ຂົງ​ເຂົດ​ຕາ​ເວັນ
ອອກ​ກາງ ທີ່​ເບິ່ງ​ຄື​ວ່າ​ເປັນ​ຂົງ​ເຂດ​ທີ່​ມີ​ຄວາມ​ໝັ້ນຄົງ​ເປັນ​ປຶກ​ແຜ່ນ​ດີ. ​ໃນ​
ຫລາຍໆ​ກໍ​ລະ​ນີ​ແລ້ວພວກຜູ້​ນໍາ​ຜະ​ເດັດ​ການ​ທັງຫລາຍ​ມັກຈະ​ໂອນ​ອໍານາດ
ຂອງ​ຕົນ​ໃຫ້​ແກ່​ພວກ​ລູກໆ​ຂອງ​ເຂົາ​ເຈົ້າ ​ແລະ​ບ່ອນ​ທີ່​ປະຊາ​ຄົມນາ​ນາ​ຊາດ
ທີ່​ພໍ​ຈະອາ​ໃສ​ກາງ​ຕໍ່​ມີ​ພວກ​ປະ​ເທດ​ເພື່ອນມິດ​ສະ​ເພາະ​ໃດ​ນຶ່ງໃນ​ຂົງ​ເຂດ​ທີ່​ຮັບ
ປະ​ກັນ​ສະຖຽນ​ລະພາບ​ຂອງ​ປະ​ເທດ ຊຶ່ງ​ຂ້າພະ​ເຈົ້າ​ຄິດ​ວ່າຄວາມ​ເຂົ້າ​ໃຈກ່ຽວ
ກັບ​ຂົງ​ເຂດຕາ​ເວັນ​ອອກ​ກາງ​ນັ້ນ​ແມ່ນແຕກ​ສະບັ້ນ​ລົງ​ໄປ​ແລ້ວ."

ການ​ຕັດສິນ​ໃດໆ​ຍັງ​ບໍ່​ມີ​ເທື່ອ​ໃນ​ເວລາ​ນີ້ ວ່າ​ພວກ​ປະ​ທ້ວງ​ຈະ​ນໍາເອົາ​ຄວາມ ຫວັງ​ແຫ່ງ​
ການ​ປ່ຽນ​ແປງ​ນີ້​ໄປ​ສູ່​ລັດຖະບານ​ທີ່​ມີ​ຜູ້​ແທນຫລື​ຜູ້​ຕ່າງ​ໜ້າ​ປະຊາ ຊົນໄດ້​ຫລື​ບໍ່. ບາງ
ຄົນ​ມອງ​ເຫັນ​ວ່າການ​ໂຜ່​ໂຕ​ຂຶ້ນມາ​ຂອງ​ພັກ​ອີສລາມ​ໃນ​ຕູ​ນີ​ເຊຍ​ແລະ​ອີ​ຈິບ​ນັ້ນ ຖື​ວ່າ​ເ​ປັນ
ສິ່ງ​ຂົ່ມຂູ່​ຕໍ່​ການ​ຫັນປ່ຽນໄປ​ສູ່​ລະບອບ​ປະຊາທິປະ​ໄຕ​ໄດ້.

ແລະ​ສໍາລັບ​ພວກ​ປະ​ເທດ​ອື່ນໆ​ໃນ​ຂົງ​ເຂດ​ຕາ​ເວັນ​ອອກກາງນັ້ນ ການ​ດິ້ນຮົນ​ແມ່ນຈະ​ມີ​
ສືບ​ຕໍ່​ໄປ​.

ແຕ່​ສິ່ງ​ນຶ່ງ​ທີ່​ແນ່ນອນ​ທີ່​ສຸດ ກໍ​ຄືພວກ​ຊາວ​ໜຸ່ມ​ທີ່​ບໍ່​ຢ້ານ​ກົວ​ສິ່ງ​ໃດໆເຫລົ່າ​ນີ້ ​ໄດ້ກາຍ​ເປັນ​ຜູ້​
ມີ​ສິດ​ເລືອກ​ຕັ້ງ​ກຸ່ມ​ນຶ່ງ ທີ່​ພວກ​ຜູ້​ນໍາ​ໜ້າ​ໃໝ່​ຊາດ​ຫຣັບໃຜ​ກໍ​ຕາມຈະ​ຕ້ອງ​ຈັດການກັບສິ່ງ​ນີ້
ນັບຕັ້ງ​ແຕ່​ບັດ​ນີ້​ເປັນ​ຕົ້ນ​ໄປ.

ເບິ່ງວີດິໂອກ່ຽວກັບການລຸກຮືຂຶ້ນລະດູບານໃໝ່ຂອງອາຫຣັບ ເປັນພາສາອັງກິດ

XS
SM
MD
LG