ລິ້ງ ສຳຫລັບເຂົ້າຫາ

ການຈູດເຜົາຕົນເອງ ປະທ້ວງຈິນ ຂອງຊາວທິເບດ ໄດ້ແຜ່ລາມໄປເຖິງອິນເດຍ (ເບິ່ງວີດີໂອ)

  • ດາຣາ ບັກຄໍາ

ນາຍ Jamphel Yeshi ຊາວທິເບດພັດຖິ່ນ ທີ່ຈູດເຜົາຕົນເອງ ປະທ້ວງຈີນ ແລ້ວແລ່ນໄປຕາມຖະໜົນ ໃນນະຄອນຫລວງນິວແດລລີ, ປະເທດອິນເດຍ, ລ່ວງໜ້າການຢ້ຽມຢາມຂອງທ່ານ ຫູ ຈິນເຖົາ ປະທານປະເທດຈີນ, ວັນທີ 26 ມີນາ 2012.

ໃນ​ເດືອນ​ແລ້ວ​ນີ້ ສະມາຊິກ​ຄົນ​ນຶ່ງ​ຂອງ​ປະຊາ​ຄົມ​ຊາວ​ທິ​ເບ​ດຜັດ​ຖິ່ນ ​ໃນ​ປະ​ເທດ​ອິນ​ເດຍ ​ໄດ້​ເປັນ​ຄົນ​ຫລ້າ​ສຸດ​ທີ່​ໄດ້ຈູດ​ເຜົາ​ຕົນ​ເອງ ​ໃນການ​ປະ​ທ້ວງ​ທໍານອງ​ນີ້ມາ​ເປັນ​ເວລາ​ນຶ່ງ​ປີ ​ຕ້ານ​ການ​ປົກຄອງ​ຂອງ​ຈີນ ຢູ່​ໃນ​ເຂດ​​ຂອງຊາວ​ທິ​ເບ​ດ​ນັ້ນ. ຜູ້​ສື່​ຂ່າວ​ວີ​ໂອ​ເອ Kurt Achin ​ໄດ້​ໄປຢ້ຽມ ຢາມຊາວ​ທິ​ເບ​ດພັດ​ຖິ່ນ ທີ່​ເມືອງ​ທໍາ​ມະ​ສາລາ ​ທາງ​ພາກ​ເໜືອ​ຂອງ​ອິນ​ເດຍ ​ເພື່ອ​ເບິ່ງ​ວ່າ​ເຂົາ​ ເຈົ້າ​ມີ​ປະຕິກິລິຍາ​ແນວ​ໃດ ຕໍ່​ການ​ສະລະ​ຊີວິດ​ຕົນ​ເອງ​ເພື່ອ​ປະ​ທ້ວງ​ນັ້ນ ແລະ​ສົ່ງ​ລາຍ​ງານ​ມາ ດັ່ງດາ​ຣາຈະ​ນໍາ​ມາສະ​ເໜີ​ທ່ານ​.

ຟັງລາຍງານໂດຍເຕັມ:

ພວກ​ເດັກນ້ອຍ​ທິ​ເບ​ດພາກັນ​ຫລິ້ນ ​ເວລາ​ຢຸດ​ພັກຮຽນໃນ​ມື້​ນຶ່ງທີ່​ມີ​ຟ້າແຈ້ງ​ໃສໃນເດືອນ​ເມສາ.
ພວກເດັກນ້ອຍ​ເຫລົ່າ​ນີ້​ພາກັນນຸ່ງ​ເຄຶ່ອງຕາມ​ເພນີ​ຂອງ​ບ້ານເກີດ​ ທີ່ເຂົາ​ເຈົ້າບໍ່​ເຄີຍ​ໄດ້ເຫັນ.
ບ່ອນ​ທີ່​ເຂົາ​ເຈົ້າ​ຢູ່ນີ້ແມ່ນ​ເມືອງທໍາ​ມະ​ສາລາ ປະ​ເທດ​ອິນເດຍ. ຜູ້ນໍາ​ທາງຈິດ​ໃຈ​ຂອງຊາວ​ທິ
ເບ​ດ ອົງ​ດາ​ໄລ ລາ​ມະ ​ໄດ້​ສະ​ເດັດ​ມາ​ທີ່​ນີ້​ເມື່ອ​ປີ 1959 ພ້ອມ​ດ້ວຍ​ສິດ​ບໍລິວານຊາວ​ທິ​ເບ​ດ
ຫລາຍໝື່ນ​ຄົນ ​ແລະ ຕັ້ງ​ເປັນ​ເມືອງ​ຫລວງ​ພັດ​ຖິ່ນ​ຂຶ້ນມາ.

ເສື້ອ​ຜ້າເຄື່ອງນຸ່ງ​ຖື ​ແລະການ​ດໍາ​ເນີນ​ຄວາມ​ພະຍາຍາມ​ເພີ່ມ​ຂຶ້ນ​ເພື່ອ​ປາກ​ເວົ້າພາສາ​ທິ​ເບ​ດ
ແມ່ນເປັນພາກສ່ວນ​ນຶ່ງ​ຂອງທີ່​ເອີ້ນ​ວ່າ ວັນ​ພຸດ​ສີຂາວ ທີ່​ສອດຄ່ອງ​ຂະໜານ​ກັນ​ໄປກັບ​ການ
ຕໍ່ຕ້ານ​ແບບ​ງຽບໆ​ບໍ່ຮຸນ​ແຮງ​ໃນ​ເຂດທີ່​ມີ​ຊາວ​ທິ​ເບ​ດອາ​ໃສ​ຢູ່ ​ພາຍ​ໃຕ້​ການຄວບ​ຄຸມຂອງ​ຈີນ.

ເມື່ອບໍ່​ດົນຜ່ານ​ມາ​ນີ້ ພວກ​ເດັກນ້ອຍ​ກໍໄດ້ຮຽນ​ຮູ້ກ່ຽວ​ກັບວິທີ​ການຕໍ່​ຕ້ານ​ອີກແບບ​ນຶ່ງ ​ໂດຍ
ພວກ​ຊາວ​ທິ​ເບ​ດທີ່​ເລືອກ​ເອົາ​ວິທີ​ຈູດເຜົາ​ຕົນ​ເອງ​ ເພື່ອປະ​ທ້ວງນັ້ນ.

ໃນຮອບ​ນຶ່ງ​ປີ​ຜ່ານມາ ປາກົດ​ມີ​ການ​ຈູດ​ເຜົາ​ຕົນ​ເອງ​ຈົນ​ຕາຍ ຢ່າງ​ໜ້ອຍ 34 ຄົນ ​ເພື່ອ​ປະ
ທ້ວງ​ນະ​ໂຍບາຍ​ການ​ປົກຄອງ​ຂອງ​ຈີນ. ຄູ Dolma Nyima ປະ​ເຊີນກັບຄວາມ​ທ້າ​ທາຍໃນ
ການ​ສອນ​ເດັກ​ວ່າ​ ດ້ວຍ​ເຫດ​ໃດ​ ຄົນພວກ​ນັ້ນ​ຈຶ່ງຕ້ອງ​ເລືອກ​ເອົາວິທີທີ່​ຮຸນ​ແຮງ​ຂະ​ໜາດ​ນັ້ນ.

“ໃນ​ລະຫວ່າງ​ການ​ເຕົ້າ​ໂຮມ​ກັນ ​ເຮົາ​ຈະ​ເອົາ​ຮູບ​ພາບ​ໃຫ້​ພວກ​ເຂົາ​ເຈົ້າ​ເບິ່ງ
ວ່າ​ຄົນພວກນັ້ນ​ຈູດ​ເຜົາ​ຕົນ​ເອງແບບໃດ ​ແລະ​ເວລາ​ພວກ​ເດັກ​ເຫັນ​ຮູບພາບ​
ນັ້ນ ພວກ​ເຂົາ​ເຈົ້າ​ມີ​ຄວາມ​ຮູ້ສຶກ​ສະ​ເທືອ​ນ​ໃຈ​ຫລາຍ. ມັນ​ເຮັດ​ໃຫ້​ສີ​ໜ້າ​ຂອງ​
ເຂົາ​ເຈົ້າປ່ຽນ​ແປງ​ໄປ​ທັງ​ໝົດ​ ​ເດັກ​ນັກຮຽນ​ບາງ​ຄົນ​ຖາມ​ຄູວ່າ​…​ໂອ້ ຄູ …
ພວກ​ເຮົາ​ຈະ​ຕ້ອງ​ເຮັດ​ແນວ​ນີ່ຫວະ?”

ນາຍ Jamphel Yeshi ອາຍຸ​ 27 ​ປີ ​ກາຍ​ເປັນ​ຜູ້​ທໍາ​ອິດໃນ​ປີ​ນີ້ ​ທີ່​ຈູດເຜົາ​ຕົນ​ເອງ​ ​ໃນ​ດິນ
ແດນຂອງ​ປະ​ເທດ​ອິນ​ເດຍ. ນາຍ ​ເຢສຊິ ​ແລ່ນ​ໄປ​ຕາມ​ຖະໜົນໃນ​ນະຄອນຫລວງ​ນິວ​ແດ​ລລີ
ໃນ​ຂະນະ​ທີ່​ຮ່າງກາຍ​ກໍາລັງ​ລຸກ​ເປັນ​ໄຟ ​ເມື່ອ​ວັນ​ທີ່ 26 ​ເດືອນມີນາ ​ຜ່ານມາ​ນີ້ ພຽງ​ບໍ່​ເທົ່າ​ໃດ
ມື້ກ່ອນ​ກໍານົດ​ການໄປເຖິງ​ຂອງ​ປະທານ​ປະ​ເທດ​ຈີນ​ ທ່ານ ຫູ ຈິນ​ເຖົາ. ພວກນັກ​ເຄຶ່ອນ​ໄຫວ
ໄດ້​ຕິດ​ຮູບ​ພາບ​ຂອງ​ນາຍ​ເຢສຊິ ​ໄວ້​ທົ່ວ​ທໍາ​ມະ​ສາລາເພື່ອ​ໃຫ້​ກຽດລາວ ໃນ​ຖານະເປັນ​ຜູ້​ຍອມ
ຮັບການ​ທໍລະມານແລະຍອມ​ຕາຍ​ເພື່ອສາສະໜາ​ຂອງ​ຕົນ​.

ນາງ Tenzin Chokey ​ເລ​ຂາ​ໃຫຍ່​ສະພາເຍົາວະ​ຊົນ​ທິ​ເບ​ດ ທີ່​ໄດ້ຊ່ວຍ​ພິມ​ຮູບ​ໂພສ​ເຕີ​ເຫລົ່າ​ນີ້ ​ເວົ້າ​ວ່າ:

“ຂ້າພະ​ເຈົ້າ​ແນ່​ໃຈ​ວ່າ​ ປະ​ເທດຕາ​ເວັນ​ຕົກ​ຈະ​ບໍ່​ອະນຸຍາດ​ໃຫ້​ເອົາ​ຮູບ​ພາບເຫລົ່າ
ນີ້​ສະ​ແດງ​ໃຫ້​ພວກ​ເດັກ​ເບິ່ງ​ເລີຍ. ​ແຕ່​ພວກ​ເຮົາ​ກໍ​ເຮັດ​ຢູ່ນີ້​ ​ເພາະວ່ານີ້ຄື​ຄວາມ​
ເປັນ​ຈິງ.”

ພວກ​ເດັກ​ນັກຮຽນ​ກໍ​ຮວມ​ຢູ່​ໃນ​ຈໍານວນ​ຫລາຍໆ​ພັນຄົນ​ ທີ່​ຍ່າງແຫ່​ຂະ​ບວນສົ່ງສະການນາຍ
Jamphel Yeshi ​ຜ່ານໄປ​ຕາມ​ຖະໜົນ​ຫົນທາງ ຂອງເມືອງທໍາ​ມະ​ສາລາ.

“ມີປະຊາຊົນ​ລຽນ​ແຖ​ວກັນ ດັ່ງ​ທີ່​ພວກ​ເຮົາ​ຄາດ​ໄວ້​ ​ແລະ​ຂ້າພະ​ເຈົ້າຮູ້​ວ່າ​ພວກ​
ເດັກ​ນັກຮຽນ​ກໍ​ຈະພາກັນ​ມາລຽນ​ແຖວນໍາ​ເຊັ່ນ​ກັນ. ​ແຕ່ເມື່ອ​ໄດ້​ເຫັນ ພວກ​ເຂົາ​
ເຈົ້າຖື​ທຸງ​ຊາດ​ທິ​ເບ​ດ ​ມັນ​ເປັນ​ຊ່ວງ​ທີ່ເສົ້າສະ​ເທືອ​ນ​ໃຈ​ຫລາຍແທ້ໆ​ ສໍາລັບ​
ຂ້າພະ​ເຈົ້າ​ແລ້ວ.”

ລັດຖະບານ​ສະຫະລັດ​ເປັນ​ຜູ້​ໃຫ້​ທຶນ​ແກ່​ສູນ​ຮັບຮອງ​ ທີ່​ເມືອງທໍາ​ມະ​ສາລາ​ ສໍາລັບ​ຊາວ​ທິ​ເບ​ດ
ທີ່​ຫລົບໜີ​ການ​ປະ​ຫັດ​ປະຫານ​ຢູ່​ບ້ານ ທີ່​ປະ​ເທດ​ຈີນ​ມາ​ນັ້ນ.

ຊາຍ​ຄົນ​ນຶ່ງອາຍຸ 24 ຄົນ ​ໄດ້​ມາ​ເຖິງ​ທໍາ​ມະ​ສາລາ​ປະມານ​ເດືອນເຄິ່ງຜ່ານ​ມາ. ​ເຮົາ​ຈະ​ບໍ່​
ບອກ​ຊື່​ລາວ ​ເພື່ອ​ບໍ່​ໃຫ້​ຄອບຄົວ​ຂອງ​ລາວ​ຢູ່​ປະ​ເທດ​ຈີນ​ຖືກ​ລົງ​ໂທດ. ລາວກ່າວ​ວ່າ ຢູ່​ທີ່​ນັ້ນ
ຊາວ​ທິ​ເບ​ດ​ແມ່ນ​ຖືກ​ຈໍາ​ແນ​ກກີດ​ກັນຈາ​ກ ການ​ໄດ້​ຊົມ​ໃຊ້​ຄວາມ​ຈະ​ເລີ​ນຮຸ່ງ​ເຮືອງ​ທາງ​ເສດຖະ
ກິດ ທີ່​ລັດຖະບານ​ຈີນ​ກ່າວ​ວ່າ ​ໄດ້​ນໍາ​ມາ​ສູ່​ຂົງ​ເຂດ​ຂອງ​ພວກ​ເຂົາ​ເຈົ້າ​ນັ້ນ ​ແຕວ່າສິ່ງ​ທີ່​ດົນ​ໃຈ
ໃຫ້​ລາວ​ໜີ​ມາ​ ​ແມ່ນການ​ກົດ​ຂີ່​ປາບ​ປາມ​ທາງ​ວັດທະນະ​ທໍາ. ລາວ​ເວົ້າ​ວ່າ:

“ຂ້ອຍ​ມີ​ຮູບ​ນ້ອຍໆ​ແຜ່ນນຶ່ງຂອງ​ອົງ​ດາ​ໄລ ລາມາະ ຜູ້​ສັກສິດ ຄ້ອງ​ຢູ່​ຄໍ​ຂ້ອຍ
ຕະຫລອດ. ​ແຕ່ພວກ​ທະຫານ​ຈີນ​ດຶງ​ມັນ​ຖິ້ມ. ພວກ​ເຂົາທຸບຕີ​ຂ້ອຍ ​ແລ້ວຈຶ່ງ​
ສອບ​ປາກ​ຄໍາ​ຂ້ອຍ​ພາຍຫລັງ.”

ຊາວ​ທິ​ເບ​ດພັດ​ຖິ່ນມອງ​ເຫັນ​ພວກ​ເຂົາ​ເຈົ້າ​ເອງ​ວ່າ​ ຈະເປັນ​ຜູ້​ມີໄຊຢ່າງ​ຫລີກ​ລ່ຽງບໍ່​ໄດ້​ ​ໃນ
ການ​ທົດ​ສອບຄວາມ​ອົດ​ກັ້ນ​ອົດທົນ​ທີ່​ມີ​ມາ​ແຕ່​ປະວັດ​ສາດ ຕໍ່​ພັກຄອມ​ມີ​ສນີສຈີນນັ້ນ.

ແຕ່​ວ່າ ​ເວລາ​ກໍາລັງ​ຈະ​ໝົດ​ໄປ​ແລ້ວ ສໍາ​ລັບ​ການ​ເດີນ​ທາງ​ກັບ​ຄືນ​ປະ​ເທດ​ ຂອງອົງ​ດາ​ໄລ
ລາ​ມະ ທີ່​ມີ​ພະ​ຊົນມາ​ຍຸ 76 ພັນ​ສາ​ນັ້ນ

ແລະ​ຖ້າ​ຫາກ​ວ່າ ອົງ​ດາ​ໄລ ລາ​ມະ ມໍລະນະ​ພາບ​ໄປ​ໂດຍ​ບໍ່​ໄດ້​ກັບ​ຕ່າວ​ຄືນທິ​ເບ​ດ​ແລ້ວ
ມັນ​ກໍ​ເປັນ​ຄໍາ​ຖາມ​ທີ່​ເປີດກວ້າງ​ວ່າ ຊາວ​ໜຸ່ມ​ທິ​ເບ​ດທັງຫລາຍ ບໍ່​ວ່າ​ຈະ​ພັດ​ຖິ່ນ​ຫລື​ຢູ່​ບ້ານ
ເກີດ​ກໍຕາມ ຈະ​ສາມາດ​ເກັບ​ຄວາມ​ໂກດ​ແຄ້ນ​ຂອງ​ພວກ​ເຂົາ​ເຈົ້າ​ໄວ້ໄດ້ຫລື​ບໍ່?

ເບິ່ງວີດີໂອກ່ຽວກັບ ເມຍຂອງນັກຖ່າຍຮູບເງົາຊາວທິເບດຄົນນຶ່ງທີ່ຖືກຂັງຄຸກ
ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ຈີນ ປ່ອຍສາມີຂອງນາງ:

XS
SM
MD
LG