ລິ້ງ ສຳຫລັບເຂົ້າຫາ

ກາດດາຟີປົກຄອງລີເບຍ ດ້ວຍກໍາປັ້ນເຫລັກ ແລະການກົດຂີ່ປາບປາມ (ເບິ່ງວີດີໂອແລະຮູບສະໄລດ໌)


ກາດດາຟີປົກຄອງລີເບຍ ດ້ວຍກໍາປັ້ນເຫລັກ ແລະການກົດຂີ່ປາບປາມ (ເບິ່ງວີດີໂອແລະຮູບສະໄລດ໌)

ພັນເອກ ມວມມາ ກາດດາຟີ ໄດ້ເສຍຊີວິດໄປເມື່ອວັນພຸດ ທີ 19 ຕຸລາ ອາທິດແລ້ວນີ້ ອັນເປັນການສິ້ນສຸດການຕໍ່ສູ້ເປັນເວລາຫລາຍເດືອນ ຕ້ານຢັນພວກນົກລົບຂອງອໍານາດ ປົກຄອງໄລຍະຂ້າມຜ່ານຂອງລີເບຍ. ກາດດາຟີປະຕິເສ ບໍ່ຍອມລົງຈາກອໍານາດຈົນຮອດ ວາລະສຸດທ້າຍຂອງຊີວິດ ອັນເປັນຄວາມດື້ດັນທີ່ສະທ້ອນເຖິງການປົກຄອງແບບຜະເດັດ ການຂອງຜູ້ກ່ຽວ ມາເປັນເວລາ 40 ປີນັ້ນ. ນັກຂ່າວວີໂອເອ JulieAnn McKellogg ມີລາຍງານກ່ຽວກັບຜູ້ນໍາທີ່ປົກຄອງປະເທດດົນນານທີ່ສຸດຂອງໂລກອາຫຣັບ ແລະມູນເຊື້ອ ມໍລະດົກຂອງຜູ້ກ່ຽວ ຊຶ່ງດາຣາຈະນໍາມາສະເໜີທ່ານ.

ເບິ່ງວີດີໂອ ລາຍງານພາສາອັງກິດ:

ຟັງລາຍງານພາສາລາວ:

ມວມມາ ກາດ​ດາ​ຟີ ​ເປັນ​ນາຍ​ທະຫານ​ກອງທັບ​ບົກ ທີ່ມີ​ອາຍຸ​ແຕ່​ພຽງ 27 ປີ​ເວລາ​ຜູ້ກ່ຽວ
ຂຶ້ນ​ກໍາ​ອໍານາດ​ໃນ​ປີ 1969 ຫລັງ​ຈາກ​ກໍ່ລັດ​ຖະປະຫານ ​ໂຄ່ນ​ລົ້ມກະສັດ​ຂອງລີ​ເບຍ.

ກາດ​ດາ​ຟີໄດ້​ຮັບ​ຄວາມ​ນິຍົມ​ຢ່າງ​ໄວ ຈາກການທີ່​ເປັນ​ຄົນ​ກ້າ​ປາກກ້າ​ເວົ້າ ​ແລະຕໍາ​ໜິຕິຕຽນ
ພວກ​ປະ​ເທດ​ຕາ​ເວັນ​ຕົກຢ່າງ​ສູງ. ​ຫລັງ​ຈາກ​ຂຶ້ນ​ເປັນ​ຜູ້​ນໍາ​ແລ້ວ ຜູ້ກ່ຽວກໍເຊົາໃສ່​ເຄື່ອງ​ແບບ
ທະຫານ ​ແລະ​ຫັນ​ມາ​ໃສ່​ຊຸດ​ພື້ນ​ເມືອງ ສະ​ແດງຄວາມພູມ​ໃຈ​ໃນເຊື້ອຊາດ​ອາ​ຫຣັບ​ຂອງ​ຕົນ
ແລະພະຍາຍາມ​ຈະ ທ້ອມ​ໂຮມ​ໂລກ​ອາ​ຫລັບ. ພາຍຫລັງ​ຕໍ່​ມາ ​ການ​ນຸ່ງຖື​ທີ່​ແປກ​ປະຫລາດ
ການກ່າວ​ຄໍາ​ປາ​ໃສທີ່​ຍືດຍາວ​ວົກວົນ ​ແລະ​ມີ​ໜ່ວຍອາລັກຂາ​ທີ່​ລ້ວນ​ແລ້ວແຕ່​ເປັນ​ແມ່ຍິງນັ້ນ
ເຮັດ​ໃຫ້ກາດ​ດາ​ຟີ​ກາຍ​ເປັນ​ຜູ້​ນໍາ​ທີ່​ແປກ​ປະຫລາດ ​ໃນ​ເວທີ​ການ​ເມືອງ​ໂລກ.

ທ່ານ ແຈໂຣລດ໌ ​ໂພສຕ໌ (Jerrold Post) ຜູ້​ອໍານວຍ​ການ​ໂຄງການ​ຈິດ​ຕະວິທະຍາ​ການ
ເມືອງ​ ​ແຫ່ງມະຫາ​ວິທະຍາ​ໄລ George Washington ກ່າວ​ວ່າ:

ຜູ້​ຄົນ​ມັກເພ່ງ​ເລັ່ງ​ໃສ່​ແຕ່ຄວາມ​ຜິ​ດປົກກະຕິ​ຫລື​ຄວາມແປກ​ປະຫລາດ​ຂອງ​
ກາດ​ດາຟີ ​ແຕ່​ຖ້າ
ບໍ່​ນັບ​ເລື້ອງ​ນີ້ ໂດຍ​ສ່ວນ​ໃຫຍ່ແລ້ວ ກາດ​ດາ​ຟີແມ່ນຂ້ອນ​
ຂ້າງ
ມີປະສິດທິ​ຜົນ ໂດຍ​ສະ​ເພາະ​ໃນ​ເວທີ​ການ​ເມືອງ​ນານາ​ຊາດ ​ແລະ​ມີ
ສະເໜ່ ​ແຕ່
ແນ່ນອນວ່າ ຜູ້ກ່ຽວແມ່ນແປກປະຫລາດຈາກ​ຄົນ​ອື່ນ​ໆ.

ກາດດາ​ຟີ​ໄດ້​ຈັດ​ຕັ້ງ​ລະບົບ​ສັງຄົມ ການ​ເມືອງ ​ແລະ​ເສດຖະກິດ​ໃໝ່ຂຶ້ນມາ ທີ່ເອີ້ນ​ວ່າ
"Jamahiriya," ຊຶ່ງແປ​ວ່າ ລັດ​ຂອງ​ມະຫາ​ຊົນ ໃນ​ພາສາ​ອາຫຣັບ. ກາດ​ດາ​ຟີ​ໄດ້​ຮ່າງ
ຫລັກ​ປັດ​ຊະ​ຍາການ​ປົກຄອງຂອງ​ຕົນລົງໃນປື້​ມສີ​ຂຽວ ຫລື Green Book ທີ່​ມີ​ຊື່​
ສຽງນັ້ນ ​ໂດຍ​ຮຽກຮ້ອງ​ໃຫ້​ຈັດ​ຕັ້ງ​ລີ​ເບຍ ​ເປັນປະ​ເທດ​ນຶ່ງ​ທີ່​ປາດ​ສະ​ຈາກ​ສະ​ຖາ​ບັນ​
ໃດໆ ທີ່​ປະຊາຊົນ​ເປັນ​ຜູ້​ບໍລິຫານ ​ພາຍ​ໃຕ້​ການ​ນໍາພາ​ຂອງຕົນ​. ​ແຕ່ທ່ານແດ​ນຽນ
ເຊີ​ເວີ (Daniel Serwer) ​ປະ​ຈໍາ​ສະ​ຖາ​ບັນ​ຕາ​ເວັນອອກ​ກາງ​ກ່າວ​ວ່າ ​ໃນ​ພາກ​ໂຕ
ຈິງ​ແລ້ວ ມັນ​ບໍ່​ເປັນ​ເຊ່ນ​ນັ້ນເລີຍ.

“ກາດ​ດາ​ຟີ​ເອັງ​ຫັ້ນ​ຫລະ​ທີ່​ເປັນ​ຜູ້​ສິດສອນ​ຊາວ​ລີ​ເບຍ ​ໃຫ້​ພວກ​ເຂົາ​ເຈົ້າ
ຈັດຕັ້ງ​ສະພາ​ຂື້ນ​ມາ​ປົກຄອງ​ຕົນ​ເອງ ​ແຕ່​ກາດ​ດາ​ຟີ​ກໍ​ບໍ່ໄດ້ປ່ອຍ​ໃຫ້ປະຊາ
ຊົນ ປົກຄອງ​ຕົນ​ເອງ​ຕາມ​ທີ່​ສອນ ​ແຕ່
ກັບປົກຄອງປະ​ເທດ​ແຕ່ຜູ້​ດຽວ.

ທ່ານ​ເຊີ​ເວີກ່າວ​ຕໍ່​ໄປ​ວ່າ ຄວາມ​ລໍ້າ​ລວຍ​ຈາກ​ນໍ້າມັນ​ແລະ​ແກ​ສທໍາ​ມະ​ຊາດ​ຂອງ​ລີ​ເບຍ
ຊ່ວຍ​ໃຫ້ກາດ​ດາ​ຟີ​ກາຍ​ເປັນ​ຜູ້​ມີ​ອິດ​ທິພົນ​ຢູ່​ພາຍ​ໃນ​ປະ​ເທດ ​ແລະ​ຕ່າງປະ​ເທດ​ຫລາຍ
ທີ່​ສຸດ. ຜູ້ກ່ຽວ​ໄດ້​ສະ​ສົມ​ຊຸກ​ເຊື່ອງ​ຄວາມ​ຮັ່ງມີ​ນັ້ນ ​ໄວ້ສໍາລັບ​ຕົນ​ເອງ ​ແລະ​ພວກບໍລິ
ວານ​ພັນທະ​ມິດທີ່​ໃກ້ຊິດທີ່​ສຸດ. ທ່ານ ​ເຊີ​ເວີ ​ເວົ້າ​ວ່າ:

ນອກ​ນີ້​ແລ້ວ ກາດ​ດາ​ຟີ​ຍັງ​ກາຍ​ເປັນ​ສັນຍະລັກແຫ່ງ​ຄວາມ​ເປັນ​ນໍ້າ​ນຶ່ງ​
ໃຈ​ດຽວ​ກັນຂອງ​ລີ​ເບຍ
ທີ່​ ກ່ອນ​ໜ້າ​ນັ້ນ ເປັນ​ຄື​ກັນ​ກັບ ກ້ອນ​ຫີນ ແຮ່ທີ່
ເອົ​າ
ເຂົ້າ ມາ​ຕໍ່​ໃສ່​ກັນ​ໃຫ້ເປັນອັນ​ດຽວ ຈາກ​ຊີ້ນ​ສ່ວນ​ທີ່​ແຕກ​ຕ່າງ​ກັນ.

ຕໍ່​ມາ ຄວາມ​ສໍາພັນ​ທີ່​ມີກັບ​ພວກ​ກໍ່​ກາ​ນຮ້າຍ​ ​ໄດ້​ເຮັດ​ໃຫ້​ພາບ​ພົດ​ໃນ​ເວທີນາໆ
ຊາດ​ຂອງ​ກາດ​ດາ​ຟີ​ຕ້ອງ​ມົວ​ໝອງ​ລົງ​ໄປ. ​ສະຫະລັດ​ໄດ້​ຖິ້ມ​ໂທດ​ໃສ່​ກາດ​ດາ​ຟີ​ວ່າ
ຢູ່​ເບື້ອງ​ຫລັງ​ເຫດການ​ລະ​ເບີດ​ສະຖານ​ລື່ນ​ເລີງ​ກາງຄືນ ຫລື ​ໄນ້ຄລັບ​ຂອງ​ເຢຍ
ຣະມັນ​ແຫ່ງ​ນຶ່ງ​ໃນ​ປີ 1986 ທີ່​ຍົງ​ຜົນ​ໃຫ້​ທະຫານ​ສະຫະລັດ​ສອງ​ຄົນເສຍ​ຊີວິດ.

ຕົກ​ມາ​ໃນ​ປີ​ 2003 ກາດ​ດາ​ຟີໄດ້​ເອົາ​ບາດກ້າວ ​ເພື່ອຫາ​ທາງ​ປອງ​ດອງ​ກັບ​ຝ່າຍຕາ​ເວັນ​ຕົກ
ໂດຍ​ໄດ້ຍອມຮັບ​ວ່າ ຕົນ​ເປັນ​ຜູ້​ຮັບຜິດ​ຊອບ​ຕໍ່​ເຫດການ​ວາງ​ລະ​ເບີ​ດເຮືອບິນ​ຂອງ​ສາຍ​ການ
ບິນ ​ແພນ​ແອ​ມ ຖ້ຽວ​ບິນ​ທີ 103 ​ ທີ່​ລະ​ເບີດ​ຂຶ້ນຢູ່ກາງ​ເວຫາ ເໜືອ​ເມືອງ Lockerbie
ປະ​ເທດ Scotland ໃນປີ 1988 ຍັງ​ຜົນ​ໃຫ້ຜູ້​ມີ​ຜູ້ເສຍ​ຊີວິດ 270 ​ຄົນນັ້ນ. ນອກ​ນີ້​ ກາດ
ດາ​ຟີ​ຍັງ​ໄດ້ປະກາດ​ປະລະ​ອາວຸດ ຈໍາພວກທໍາລາຍ​ລ້າງຜານຢ່າງ​ຂະໜານ​ໃຫຍ່​ບາດ​ດຽວ ​
ແລະ​ການ​ກໍ່​ການ​ຮ້າຍ ຊຶ່ງຕໍ່​ມາ ສະ​ຫະລັດ​ກໍ​ໄດ້​ເຂົ້າ​ໄປ​ຍົກຍ້າຍ​ສ່ວນ​ປະກອບຕ່າງໆ​ຂອງ​
ໂຄງການ​ນີວ​ເຄລຍຂອງ​ລີ​ເບຍ ອອກ​ຈາກ​ປະ​ເທດ ພ້ອມ​ກັບ​ຍົກ​ເລີກ​ມາດ​ຕະການ​ລົງ​ໂທດ​
ຕໍ່​ລີ​ເບຍ ​ແລະຟື້ນ​ຟູ​ຄວາມ ສໍາພັນ​ທາງ​ການ​ທູດ​ກັບ​ລີ​ເບຍ​ຄືນ​ໃໝ່.

ແຕ່​ວ່າ ຢູ່​ພາຍ​ໃນ​ລີ​ເບຍ​ເອງ ​ເມື່ອ​ຕົ້ນ​ປີ​ນີ້ ປະຊາຊົນ​ລີ​ເບຍ​ຫລາຍ​ພັນ​ຄົນໄດ້ພາກັນ​ລຸກ​ຮື​
ຂຶ້ນຕໍ່ຕ້ານ​ການ​ປົກຄອງ​ແບບ​ຜະ​ເດັດ​ການ​ຂອງກາດ​ດາ​ຟີ.

ພວກເຂົາ​ເຈົ້າ​ໄດ້​ເຂົ້າ​ຮ່ວມ​ກັບ​ອັນ​ທີ່​ເອີ້ນ​ວ່າ ລະດູບານ​ໃໝ່​ຂອງ​ໂລກ​ອາຫຣັບ ​ຫລື Arab
Spring ​ແລະ​ໄດ້​ທວງ​ໃຫ້ກາດ​ດາ​ຟີ​ລາ​ອອກ ຊຶ່ງ​ກາດ​ດາ​ຟີ​ໄດ້​ໂຕ້​ຕອບ​ດ້ວຍ​ການ​ກວາດ​
ລ້າງ​ຢ່າງ​ຮຸນ​ແຮງ. ບໍ່​ດົນຕໍ່​ມາ​ ປະຊາ​ຄົມ​ໂລກ​ສ່ວນ​ໃຫຍ່​ກໍ​ໄດ້​ຫັນ​ໄປຕໍ່ຕ້ານກາດ​ດາ​ຟີ ​
ຈົນ​ວ່າອົງການ​ສະຫະ​ປະຊາ​ຊາດໄດ້​ອອກ​ມະຕິ​ລົງ​ໂທດ​ລີ​ເບຍ ​ແລະ​ກຸ່ມ​ເນ​ໂຕ້ເລີ່​ມທໍາ
ການ​ໂຈມ​ຕີ​ທາງ​ອາກາດ.

ແຕ່​ກາດ​ດາ​ຟີ ກໍຍັງ​ບໍ່​ຍອມ​ຈໍານົນຫລື​ພ່າຍ​ໜີ​ ​ແລະ​ປະກາດ​ວ່າ:

ມີ​ການຄົບ​ຄິດ​ກັນວາງ​ແຜນ ເພື່ອຈະ​ຄວບ​ຄຸມ​ນໍ້າມັນຂອງລີ​ເບຍ ຄວບ​ຄຸມ
ດິນ​ດອນ​ຂອງລີ​ເບຍ ​ແລະ
ຍຶດ​ເອົາລີ​ເບຍ ເປັນ​ຫົວ​ເມືອງ​ຂຶ້ນຄືນ​ອີກ ຊຶ່ງ​ມັນ
ເປັນ​ໄປບໍ່​ໄດ້ ​ເປັນ​ໄປ​ບໍ່​ໄດ້​ ​ແລະ​ພວກ​ເຮົາ​ຈະ​ຕໍ່ສູ້
ຈົນ​ກວ່າ ຈະເຫລືອແຕ່
ພຽງຊາຍ
ແລະຍິງ​ຄົນສຸດ​ທ້າຍ ເພື່ອປ້ອງ​ກັນ​ລີ​ເບຍ​ນັ້ນ.

ທ່ານ​ແ​ຈ​ໂຣລດ໌ ​ໂພສຕ໌ ​ກ່າວວ່າ ທຸກ​ສິ່ງ​ທຸກ​ຢ່າງ​ ຍາມໃດ​ກໍແມ່ນ​ກ່ຽວ​ກັບກາດ​ດາ​ຟີໝົດ.

ຜູ້ກ່ຽວ​ມີ​ພາບ​ພົດ​ພາຍ​ໃນ​ຂອງ​ຕົນເອງ. ບາງທີ ເວົ້າ​ໃນ​ອີກວິທີ​ນຶ່ງ ກໍ​ແມ່ນ
ວ່າ ພວກ​ຜູ້​ເບິ່ງ​ຜູ້​ຟັງ​ທັງຫລາຍ
ແມ່ນກະ​ຈົແຍງ​ທີ່​ຫ້ອຍ​ໄວ້​ເທິງ​ຝາ​ເຮືອນ​
ຂອ
ງຜູ້ກ່ຽວ. ແລະ​ກາດ​ດາ​ຟີກໍຈະ​ເວົ້າ ຕໍ່​ກະຈົກວ່າ ກະຈົກ ກະຈົກ ເທິງ​ຝາ
ແມ່ນ​ໃຜ
ເປັນ​ຜູ້​ນໍາ ທົ່ວອາ​ຟຣິກາ​ ຜູ້​ນໍາ​ມຸສລິ​ມ ຜູ້​ນໍາໂລກທີສາມ ທີ່​ຍິ່ງ​ໃຫຍ່
ກ່ວາ​ໝູ່​ໝົດ
? ​ແລ້ວກາດ​ດາ​ຟີ ກໍຈະຊອກ​ຫາ​ທາງສ້າງ​ຄວາມ​ໝັ້ນ​ໃຈ​ໃຫ້ຕົນ​
ເອງ
ວ່າຄໍາຕອບ​ທີ່​ຈະຍ້ອນ​ຄືນມາ​ນັ້ນ ກໍ​ແມ່ນວ່າ ກໍ​ຄືເຈົ້າຫັ້ນ​ຫລະ ມວມມາ.

ທ່ານ​ແດ​ນຽນ ​ເຊີ​ເວີ ກໍມີ​ທັດສະນະ​ທໍານອງ​ດຽວ​ກັນ. ທ່ານ ເຊີ​ເວີ ​ເວົ້າ​ວ່າ:
“ມໍລະ​ດົກ​ຂອງ​ກາດ​ດາ​ຟີ ​ແມ່ນ
ຈະ​ເປັນ​ມໍລະດົກ​ຂອງລະບອບຜະ​ເດັດ​ການ
ຜູ້​ດຽວ
ຂອງ​ການຕ້ານ​ຢັນ ຂັດ​ຂືນປະຊາທິປະ​ໄຕ. ​ແລະສໍາລັບ​ຫລາຍໆ​
ຄົນ​ແລ້ວ
ອາດ​ຈະ​ເວົ້າ​ວ່າ ເປັນ​ມໍລະດົກ​ຂອງຄວາມໂງ່ຈ້າ​ແທ້ໆ ແລະ
ຄວາມ
ໂງ່ຈ້າ ແບບປະສາດ​ຫລອນ ຫລອກ​ລວງໂຕ​ເອງ.”

ມວມມາ ກາດ​ດາ​ຟີ ນາຍ​ທະຫານ​ສັນຍາບັດໜຸ່ມ ທີ່​ກໍາ​ເນີ​ດມາຈາກ​ພໍ່​ແມ່ ທີ່ເປັນ​ຄົນ
ລ້ຽງ​ສັດ​ພະ​ເນ​ຈອນ​ເລ່ລ່ອນ ຜູ້​ທີ່​ຄຸຍອວດ​ຕົວ​ເອງ​ວ່າ ​ເປັນ​ຜູ້​ທ້ອນໂຮມນັ້ນ ໃນບັ້ນ​ສຸດ
ທ້າຍ​ແລ້ວ ​ແມ່ນໄດ້ທ້ອນ​ໂຮມ​ຊາວ​ລີ​ເບຍ ຈໍານວນ​ຫລວງຫລາຍ ​ໃຫ້ລຸກຂຶ້ນມາ​ຕໍ່ຕ້ານ
ເຂົາ​ເອງ.

XS
SM
MD
LG