ລິ້ງ ສຳຫລັບເຂົ້າຫາ

ພະສົງແລະນາງຊີທິເບດ ໃຊ້ວິທີເຜົາໂຕຕາຍ ປະທ້ວງການປົກຄອງຂອງຈີນ ໃນທິເບດ

  • ໄພສານ ວໍຣະຈັກ

ພະສົງທິເບດຊາວທິເບດ ທີ່ກຸງນິວເດລີປະເທດອິນເດຍ ພາກັນສວດມົນພາວະນາ ໃນລະຫວ່າງການໃຕ້ທຽນໄຂ ເດີນຂະບວນປະທ້ວງກ່າວວ່າ ການພະຍາຍາມຄວບຄຸມ ແບບຮຸນແຮງຂອງຈີນ ໄດ້ຊຸກຍູ້ໃຫ້ຊາວທິເບດ ເຜົາໂຕ ຕາຍປະທ້ວງ (20 ຕຸລາ 2011)

ໃນໄລຍະສອງສາມເດືອນຜ່ານມານີ້ ມີພະສົງແລະນາງຊີຊາວທິເບດຫຼາຍໆອົງໄດ້ຈູດໄຟ ເຜົາໂຕເອງຕາຍເພື່ອເປັນການປະທ້ວງຕໍ່ການປົກຄອງຂອງຈີນຢູ່ໃນທິເບດ. ການພະຍາ ຍາມຂ້າໂຕຕາຍເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນໄດ້ຮັບການຕອບໂຕ້ຢ່າງແຮງຈາກພວກເຈົ້າໜ້າທີ່ຈີນທີ່ກ່າວ ອ້າງວ່າ ການປະທ້ວງນີ້ແມ່ນມີສ່ວນພົວພັນ ກັບການກໍ່ການຮ້າຍແລະໄດ້ຮັບຄວາມອຸບ ປະຖຳຈາກອົງດາໄລລາມະ. Peter Simpson ລາຍງານມາຈາກກຸງປັກກິ່ງວ່າ ເຫດ ຮ້າຍເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຂີດໝາຍຂອງການເພີ່ມທະວີ​ຂຶ້ນໃນກົນລະຍຸດເພື່ອຕໍ່ຕ້ານການປົກຄອງ ຂອງຈີນນັ້ນ.

ນັບແຕ່ເດືອນພຶດສະພາເປັນຕົ້ນມາ ມີຊາວທິເບດ 9 ຄົນແລ້ວໄດ້ພະຍາຍາມຂ້າໂຕຕາຍ
ໂດຍຈູດໄຟເຜົາໂຕເອງ. ການເຜົາໂຕເອງຕາຍເທື່ອລ່າສຸດນີ້ແມ່ນກະທຳໂດຍແມ່ຍິງ ນາງ
ເປັນນາງຊີຂອງສາສະໜາພຸດ. ມີພະສົງ 5 ອົງແລ້ວໄດ້ເຖິງແກ່ມໍລະນະພາບ ຍ້ອນບາດ
ແຜຈາກການເຜົາໂຕຕາຍ. ຜູ້ພະຍາຍາມທັງໝົດທີ່ຈະເຜົາໂຕຕາຍເພື່ອທຳການປະທ້ວງ
ທາງເມືອງນັ້ນ ແມ່ນມີອາຍຸຕໍ່າກວ່າ 24 ປີ.

ດັ່ງດຽວກັນກັບ ການພະຍາຍາມເຜົາໂຕຕາຍອື່ນໆ ນາງຊີຂອງສາສະໜາພຸດ ທີ່ມີຊື່ວ່າ
Tenzin Wangmo ກໍໄດ້ຮ້ອງຄຳຂວັນອອກມາຮຽກຮ້ອງໃຫ້ຍຸຕິການປົກຄອງຂອງຈີນ ໃຫ້ມີອິດສະຫຼະພາບໃນການນັບຖືສາສະໜາ ແລະອະນຸຍາດໃຫ້ອົງດາໄລລາມະ ທີ່ຊົງ
ລີ້ໄພຢູ່ໃນຕ່າງປະເທດເວລານີ້ ເດີນທາງກັບຄືນໄປຍັງທິເບດໄດ້.

ການເຜົາໂຕຕາຍສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນມີຂຶ້ນທີ່ເມືອງ Aba ຊຶ່ງເປັນເມືອງນ້ອຍໃນແຂວງສີສວນ
ທີ່ມີເຂດແດນຕິດກັບທິເບດແລະມີປະຊາຄົມຊາວທິເບດຂະ ໜາດໃຫຍ່ນັ້ນ.

ລັດຖະບານຈີນກ່າວວ່າ ການເຜົາໂຕຕາຍຊຶ່ງໄດ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດມີການປະທ້ວງຢ່າງຮຸນແຮງ
ໃນທົ່ວຂົງເຂດນັ້ນແມ່ນຂັດກັບຄວາມເຊື່ອແລະຄຳພີຂອງສາສະໜາພຸດ.

ແຕ່ທ່ານ Robert Barnett ຜູ້ຊ່ຽວຊານດ້ານທິເບດຂອງມະຫາວິທະຍາໄລ Columbia
ບໍ່ເຫັນພ້ອມກັບຄວາມຄິດດັ່ງກ່າວຂອງຈີນ.

ທ່ານ Barnett ເວົ້າວ່າ “ມີປະຫວັດເຄີຍບັນທຶກໄວ້ ເຖິງແມ່ນບໍ່ຫຼາຍ ແຕ່ພໍເປັນ
ທີ່ອ້າງອີງໄດ້ ກ່ຽວກັບການທໍລະມານໂຕເອງໃນຖານະທີ່ເປັນການປະຕິບັດສາ
ສະໜາທີ່ພໍເປັນນິທານເລົ່າສືບຕໍ່ກັນມາແຕ່ອະດີດ ບ່ອນທີ່ຜູ້ຄົນໄດ້ກະທຳການ
ດັ່ງກ່າວ ເພື່ອເປັນການສະແດງອອກເຖິງການອຸທິດຕົນໃຫ້ແກ່ພະພຸດທະເຈົ້າ
ນັ້ນ. ດັ່ງນັ້ນ ພວກເຮົາຈຶ່ງບໍ່ສາມາດເວົ້າໄດ້ຢ່າງເດັດຂາດວ່າມັນບໍ່ແມ່ນການ
ປະຕິບັດທາງສາສະໜາພຸດ ມັນໄດ້ເກີດຂຶ້ນມາແລ້ວໃນສະໄໝໂບຮານ.”

ແຕ່ບໍ່ຄືກັນກັບປະວັດສາດໃນສະໄໝກ່ອນ ການເຜົາໂຕຕາຍທັງໝົດເມື່ອໄວໆມານີ້
ແມ່ນ ເບິ່ງກັນວ່າເປັນການປະທ້ວງທາງດ້ານການເມືອງ. ຊາວທິເບດທີ່ລີ້ໄພຢູ່ໃນຕ່າງ
ປະເທດ ໄດ້ພາກັນໄຕ້ທຽນໄຂສວດມົນພາວະນາ ລະລຶກເຖິງພວກທີ່ເຂົາເຈົ້າເອີ້ນວ່າ
ເປັນວີລະຊົນ ແລະຮຽກຮ້ອງໃຫ້ບຸກຄົນອື່ນໆ ຢ່າປ່ອຍໃຫ້ການກະທຳຂອງພວກເຂົາ
ເຈົ້າຖືກຫຼົງລືມ.

ທ່ານ Barnett ກ່າວວ່າ ການຂ້າໂຕຕາຍດ້ວຍການຈູດໄຟເຜົາໂຕເອງນັ້ນ ແມ່ນການ
ປະທ້ວງທາງການເມືອງທີ່ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ໃນປະຊາຄົມຊາວທິເບດ.

ທ່ານ Barnett ເວົ້າວ່າ “ພວກເຮົາຕ້ອງໃຫ້ເປັນທີ່ຈະແຈ້ງການປະທ້ວງໃນຮູບ
ເຜົາໂຕເອງໃຫ້ເຖິງແກ່ຄວາມຕາຍຫຼືຈູດໄຟເຜົາໂຕເອງນັ້ນ ແມ່ນເປັນເລື່ອງ
ໃໝ່ທັງສິ້ນ ໃນທິເບດຍຸກໃໝ່. ພວກເຮົາບໍ່ເຄີຍຮູ້ເຫັນມາກ່ອນ ການກະທຳ
ເພື່ອເປັນການປະທ້ວງທາງການເມືອງນີ້ເປັນສິ່ງທີ່ໃໝ່ບໍ່ເຄີຍເຫັນ.”


ການຈູດເຜົາໂຕເອງຕາຍເລີ່ມຂຶ້ນ ຫຼັງຈາກເຈົ້າໜ້າທີ່ຈີນໃນນະຄອນຫຼວງປັກກິ່ງໄດ້ສັ່ງ
ໃຫ້ຕັດຮອນອິດສະຫຼະພາບ ໃນການນັບຖືສາສະໜາລົງ ໂດຍໄດ້ບັງຄັບໃຫ້ພວກພະສົງ
ໄປຮ່ວມການສຳມະນາ ກ່ຽວກັບເລື່ອງຮັກຊາດ. ພວກເຈົ້າໜ້າທີ່ຈີນ ໄດ້ບັງຄັບໃຫ້ພະສົງ
ທິເບດເຫຼົ່ານີ້ປະນາມອົງດາໄລລາມະ ຜູ້ນຳທາງດ້ານຈິດໃຈຂອງຊາວທິເບດແລະສຶກສາ
ຮໍ່າຮຽນລະບອບຄອມມູນິສ.

ພວກພະສົງໄດ້ພາກັນປະທ້ວງຢ່າງອອກໜ້າອອກຕາ ຢູ່ຕາມວັດວາອາຮາມແຫ່ງຕ່າງໆ
ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ພວກເຈົ້າໜ້າທີ່ຈີນເອົາມາດຕະການ.

ພວກເຈົ້າໜ້າທີ່ຈີນໄດ້ຕັ້ງປ້ອມຕຳຫຼວດຂຶ້ນຢູ່ໃນວັດບາງແຫ່ງ ແລະຕັດໄຟຟ້າແລະນໍ້າ
ປະປາສຳລັບວັດອີກຈຳນວນນຶ່ງ.

ເວລາມີການເຜົາໂຕເອງຕາຍເລີ່ມຂຶ້ນນັ້ນ ເຈົ້າໜ້າທີ່ຈີນໄດ້ຕອບໂຕ້ດ້ວຍການສົ່ງຕຳຫຼວດ
ປາບຈະລາຈົນໃນຈຳນວນເພີ່ມຕື່ມໄປຍັງເມືອງ Aba ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ມີການຮຽນແບບ
ໃນການເຜົາໂຕຕາຍ ປະທ້ວງພວກຕຳຫຼວດຈຳນວນນຶ່ງມີເຄື່ອງມອດໄຟເປັນອາວຸດຕິດມື.

ສາສະດາຈານ Barnett ກ່າວວ່າ ການກະທໍາດັ່ງກ່າວຂອງພວກປະທ້ວງແມ່ນເປັນການ
ເນັ້ນຢໍ້າພາບພົດຂອງການກົດຂີ່ ໂດຍພວກເຈົ້າໜ້າທີ່ຈີນ.

ສາສະດາຈານ Barnett ເວົ້າວ່າ “ມັນເປັນສິ່ງສຳຄັນຫຼາຍຍ້ອນວ່າມັນໄດ້ສະແດງ
ໃຫ້ຊາວທິເບດທັງມວນເຫັນວ່າ ມັນເປັນຮ່ອງຮອຍຂອງສະພາບການທີ່ຫຼໍ່ແຫຼມ
ສຸດຂີດ. ມັນຍັງເປັນທາງເລືອກ ທາງສຸດທ້າຍ. ອີກໄນນຶ່ງແລ້ວ ຊາວທິເບດບໍ່
ມອງເຫັນວ່າ ມັນເປັນຍຸດທະສາດ ເປັນຊ່ອງທາງ ທີ່ດຶງດູດເອົາຄວາມສົມໃຈ.
ພວກເຂົາເຈົ້າມອງມັນວ່າ ເປັນຊ່ອງທາງທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ
ພວກພະສົງເຫຼົ່ານີ້
ໄດ້ຮັບຄວາມກົດດັນຢ່າງໜັກ ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ຮູ້ສຶກວ່າພວກເຂົາເຈົ້າມີທາງເລືອກ
ອື່ນອີກບໍ.”

ສຳລັບພວກຊາວທິເບດທີ່ລີ້ໄພຢູ່ຕ່າງປະເທດແລ້ວ ແມ່ນມີຄວາມເຫັນຢ່າງເປັນເອກກະ
ສັນກັນວ່າ ລັດຖະບານຈີນຄວນເປັນຜູ້ຮັບຜິດຊອບຕໍ່ການເສຍຊີວິດຂອງພວກພະສົງ
ແລະນາງຊີສາສະໜາພຸດເຫຼົ່ານີ້. ນາງ Stephanie Bridgen ແມ່ນຜູ້ອຳນວຍການອົງ
ການທິເບດເສລີ ທີ່ມີສຳນັກງານຢູ່ກຸງລອນດອນ ປະເທດອັງກິດ.

ນາງ Bridgen ເວົ້າວ່າ “ພວກໜຸ່ມນ້ອຍຊາວທິເບດໄດ້ຮັບການຊຸກຍູ້ໃຫ້ສະລະຊີວິດ ເຂົາເຈົ້າເພື່ອດຶງດູດເອົາຄວາມສົນຂອງນາໆຊາດກ່ຽວກັບວິກິດການລະເມີດສິດທິ
ມະນຸດທີ່ຮ້າຍແຮງແລະຍາວນານທີ່ສຸດຢູ່ໃນທິເບດ.”

ບັນດາລັດຖະບານຂອງປະເທດຕາເວັນຕົກໄດ້ອອກຖະແຫຼງການ ຊຶ່ງໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວ
ແມ່ນເຫັນພ້ອມກັບທັດສະນະຄວາມເຫັນທີ່ວ່າ ກົນລະຍຸດຂອງຈີນແມ່ນມີສ່ວນທີ່ກໍ່ໃຫ້
ເກີດສະຖານະການດັ່ງກ່າວ. ໃນສັບປະດາແລ້ວນີ້ກະຊວງການຕ່າງປະເທດສະຫະລັດ
ໄດ້ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ປັກກິ່ງແກ້ໄຂບັນຫາຄວາມບໍ່ພໍໃຈຂອງປະຊາຊົນຊາວທິເບດ ຢູ່ໃນປະ
ເທດຈີນ.

ປັກກິ່ງໄດ້ຄັດຄ້ານຢ່າງແຂງຂັນ ຕໍ່ທັດສະນະຄວາມເຫັນດັ່ງກ່າວ ແລະກ່າວເຖິງການເຜົາ
ໂຕຕາຍນັ້ນ ວ່າເປັນຜົນສຸດທ້າຍຂອງການກໍ່ການຮ້າຍທີ່ດຳເນີນການໂດຍອົງດາໄລລາມະ
ແລະຂະບວນການຕໍ່ສູ້ເພື່ອອິດສະຫຼະພາບທິເບດ.

ທ່ານນາງຈຽງຢູ ໂຄສົກກະຊວງການຕ່າງປະເທດຈີນເວົ້າວ່າ ຄວາມວິຕົກກັງວົນຕົ້ນຕໍ
ຂອງປັກກິ່ງກໍແມ່ນເພື່ອຮັກສາໄວ້ໃນອັນທີ່ທ່ານນາງເອີ້ນວ່າ ຄວາມເປັນລະບຽບຮຽບ
ຮ້ອຍຕາມປົກກະຕິຢູ່ໃນແຂວງສີສວນ ແລະໃນເຂດທິເບດ. ທ່ານນາງເອີ້ນການເຜົາໂຕ
ຕາຍນັ້ນວ່າກິດຈະການເຄື່ອນໄຫວແບ່ງແຍກດິນແດນ ຊຶ່ງເປັນສິ່ງທີ່ລັດຖະບານປັກກິ່ງ ກ່າວເຖິງຂະບວນການເຄື່ອນໄຫວເພື່ອຄວາມເປັນເອກກະລາດຂອງຊາວທິເບດນັ້ນ.
ນອກນັ້ນແລ້ວ ທ່ານນາງຍັງເອີ້ນພວກທີ່ເຜົາໂຕຕາຍວ່າ ເປັນຜູ້ກໍ່ການຮ້າຍທີ່ປອມໂຕມາ.

ສາສະດາຈານ Barnett ຈາກມະຫາວິທະຍາໄລ Columbia ກ່າວວ່າ ນັ້ນຄືມາດຕະຖານ
ຂອງຄຳຕອບຈີນຕໍ່ເຫດການດັ່ງກ່າວ.

ສາສະດາຈານ Barnett ເວົ້າວ່າ “ເວລາໃດກໍຕາມທີ່ມີການປະທ້ວງເກີດຂຶ້ນໃນທິເບດ
ທີ່ຈີນເຫັນວ່າມັນເປັນການປະທ້ວງທີ່ຮັບເອົາບໍ່ໄດ້ນີ້ຄືມາຕະຖານການຕອບຮັບຂອງ
ຈີນ. ທັງໆທີ່ພວກເຂົາເຈົ້າຍັງບໍ່ທັນແຈ້ງໃຫ້ຊາບເທື່ອກ່ຽວກັບຫຼັກຖານໃດໆທີ່ພວກ
ເຂົາເຈົ້າອາດຈະຖືວ່າເປັນການກໍ່ການຮ້າຍນັ້ນ.”

ນອກນັ້ນກະຊວງການຕ່າງປະເທດຈີນກໍບໍ່ໄດ້ແຈ້ງໃຫ້ຊາບວ່າ ຕົນໄດ້ຕິດຕໍ່ໄປຍັງເຈົ້າໜ້າທີ່
ອິນເດຍແລ້ວຫຼືບໍ່ ເພື່ອຕິດຕາມເບິ່ງຂໍ້ຫາກໍ່ການຮ້າຍຕໍ່ກຸ່ມຊາວທິເບດທີ່ລີ້ໄພຢູ່ໃນປະເທດ
ອິນເດຍນັ້ນ.

ຈີນກ່າວວ່າ ລັດຖະບານຂອງປະເທດອື່ນໆທີ່ໃຫ້ຄວາມເຫັນກ່ຽວກັບເລື່ອງນີ້ຄວນຢຸດເຊົາ
ເສຍ. ເຈົ້າໜ້າທີ່ປັກກິ່ງໄດ້ຕອບໂຕ້ຕໍ່ການຮຽກຮ້ອງຂອງສະຫະລັດທີ່ໃຫ້ຈີນເຄົາລົບນັບຖື
ສິດທິມະນຸດຂອງຊາວທິເບດແລະຊາວຈີນອື່ນໆນັ້ນໂດຍເວົ້າວ່າ ວໍຊິງຕັນບໍ່ຄວນຈະເຂົ້າມາ
ຍຸ່ງກ່ຽວໃນກິດຈະການພາຍໃນຂອງຈີນ.

XS
SM
MD
LG