ລິ້ງ ສຳຫລັບເຂົ້າຫາ

ຄາດວ່າ ສານໂລກຈະຕັດສິນ ເລື້ອງພື້ນທີ່ອ້ອມ ວັດເຂົາພະວິຫານ ທ້າຍປີນີ້ (ວີດິໂອ ລາວ/ອັງກິດ)

  • Daniel Schearf

ຕຶກສານຍຸຕິທໍາສາກົນ ຫຼືສານໂລກ - International Court of Justice (ICJ) ຂອງອົງການສະຫະປະຊາຊາດ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ນະຄອນ Hague, ປະເທດ Netherlands.

ຄາດວ່າ ໃນທ້າຍປີນີ້ ຄືປະມານເດືອນຕຸລາ ຫຼືພະຈິກ ສານສູງ
ສຸດຂອງ ອົງການສະຫະປະຊາຊາດ ຈະທໍາການຕັດສິນກ່ຽວ​ກັບ
ຄໍາຮ້ອງຂອງກໍາປູເຈຍ ທີ່ຂໍ​ໃຫ້​ລົງ​ຄວາມ​ເຫັນ​ກ່ຽວ​ກັບກໍາມະສິດ​ໃນເຂດຊາຍແດນທີ່ເປັນຂໍ້ຂັດ ແຍ້ງກັນ ລະຫວ່າງ​ຕົນ​ກັບປະ​
ເທດໄທ​ນັ້ນ. ໃນຊຸມປີ 1960 ສານໂລກ ທີ່ເອີ້ນວ່າ ສານ​ຍຸຕິ​ທໍາ
​ສາກົນ International Court of Justice ຫຼື ICJ ໄດ້ປະກາດ ໃຫ້ວັດໂບຮານແຫ່ງນຶ່ງຢູ່ແອ້ມແອ້ມເຂດຊາຍແດນນັ້ນເປັນຂອງ
ກໍາປູເຈຍ ແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້ຕັດສິນວ່າ ດິນດອນຢູ່ບໍລິເວນອ້ອມແອ້ມ
ວັດດັ່ງກ່າວ ເປັນກໍາມະສິດຂອງຝ່າຍໃດ. ການຕັດສິນອອກ​ມາ
ຢ່າງແຈ້ງ ຂາວຂອງ​ສານ​ໂລກ ກ່ຽວກັບພື້ນທີ່ດັ່ງກ່າວ ກໍແມ່ນຈະ
ສ່ຽງໃຫ້ເກີດຄວາມ ເຄັ່ງຕຶງຂຶ້ນມາອີກໄດ້ ລະຫວ່າງສອງປະເທດ
ເພື່ອນບ້ານ ທີ່ໃນບໍ່ເທົ່າໃດປີຜ່ານມາ ​ໄດ້​ນໍາ​ໄປ​ສູ່ການປະທະກັນ
ທາງທະຫານຫຼາຍບັ້ນ ຈົນເຖິງຂັ້ນມີການເສຍຊີວິດ. Daniel
Schearf ຜູ້ສື່ຂ່າວວີໂອເອ ມີລາຍງານເລຶ່ອງນີ້ ຈາກບາງກອກ
ຊຶ່ງທອງປານ ຈະນໍາມາສະເໜີທ່ານໃນ ອັນດັບຕໍ່ໄປ.


ເບິ່ງວີດິໂອ ລາຍງານນີ້ ເປັນພາສາລາວ:



ເມື່ອສອງປີຜ່ານມາ ພວກຊາວໄທຫົວຊາດນິຍົມ ໄດ້ທວງໃຫ້ຫ້ອງການວັດທະນະທໍາ ຂອງສະຫະປະຊາຊາດ ຖອນວັດແຫ່ງນຶ່ງຂອງກໍາປູເຈຍອອກ ຈາກບັນຊີພວກສະຖານ
ທີ່ມໍລະດົກໂລກ.

ພວກຊາວໄທຫົວຊາດນິຍົມ​ ຖື​ວ່າການຮັບຮູ້ດັ່ງກ່າວເປັນການສູນເສຍອະທິປະໄຕ ຂອງໄທ ທີ່ເກີດຈາກການຕັດສິນໂດຍສານສູງສຸດຂອງສະຫະ​ປະຊາ​ຊາດ ຫຼື ຢູເອັນ ເມື່ອປີ 1962.

ສານຍຸຕິທໍາສາກົນ ຫຼືສານໂລກ ໄດ້ຕັດສິນໃຫ້ວັດໂບຮານ​ດັ່ງກ່າວ​ ເປັນກໍາມະສິດຂອງ ກໍາປູເຈຍ ແຕ່​ໄດ້ປະຕິເສດ ຈົນມາຮອດປີນີ້ ທີ່ຈະຕັດສິນວ່າຝ່າຍໃດເປັນເຈົ້າຂອງພື້ນທີ່
ບໍລິເວນອ້ອມວັດນັ້ນແທ້.

ທ່ານ ທິຕິນັນ ພົງສຸດທີ່ຣັກ ແຫ່ງສະຖາບັນຄວາມໝັ້ນຄົງແລະການສຶກສາລະຫວ່າງ
ຊາດ ທີ່​ບາງກອກ ເວົ້າວ່າ ມັນຈະເປັນການດີທີ່ສຸດ ຖ້າຫາກສານປ່ອຍ​ເລື້ອງການເປັນ ກໍາມະສິດນັ້ນ ແບບຄຸມເຄືອໄວ້.

ທ່ານ ທິຕິນັນ ເວົ້າວ່າ: “ຂ້າພະເຈົ້າຫວັງວ່າ ເທື່ອນີ້ ພວກເຮົາຈະເຫັນການຕັດສິນ ​ແບບຄຸມເຄືອທໍານອງດຽວກັນ ຊຶ່ງຈະເປັນການບັງຄັບໃຫ້ລັດຖະບານ ກໍາປູເຈຍ
ແລະໄທ ມາ​ນັ່ງ​ລົງ​ເຈລະຈາຕົກລົງກັນເອົາເອງ ​ເພາະວ່າ ດຽວນີ້ພວກເຮົາມີສອງ
ລັດຖະບານ ທີ່ເບິ່ງຊົງວ່າພໍຈະເວົ້າກັນໄດ້.”


ຄວາມເຄ່ງຕຶງກ່ຽວກັບບັນຫາດັ່ງກ່າວນີ້ ພາໃຫ້ເກີດການປະທະກັນເປັນບາງຄັ້ງບາງຄາວ
ລະຫວ່າງໄທແລະກໍາປູເຈຍ ຢູ່ຕາມເຂດຊາຍແດນຕິດກັນນັ້ນ ທີ່ຍັງຜົນໃຫ້ມີຄົນເສຍຊີວິດ
ໄປປະມານ 20 ຄົນ ແລະຊາວບ້ານຢູ່ເຂດໃກ້ຄຽງຫຼາຍສິນພັນຄົນ ຕ້ອງໄດ້ພາກັນຫຼົບໜີ
ເພື່ອຄວາມປອດໄພ.

ເບິ່ງວີດິໂອພາສາອັງກິດ ກ່ຽວກັບລາຍງານນີ້:


ວັດໂບຮານທີ່ວ່ານີ້ ຄືວັດຮິນດູຂະເໝນ ອາຍຸ 900 ປີ ທີ່ເອີ້ນເປັນພາສາຂະເໜນວ່າ Preah Vihear ແລະ ວັດເຂົາພະວິຫານ ໃນພາສາໄທ ແລະຖືກເພພັງໄປໃນການສູ້ ລົບກັນ.

ທ່ານ ທິຕິນັນ ເວົ້າອີກວ່າ ກໍລະນີພິພາດກັນຕາມເຂດຊາຍແດນນັ້ນ ແມ່ນ ຖືກຊຸກຍູ້ສົ່ງ ເສີມ ໂດຍພວກຝ່າຍຄ້ານຂອງອະດີດນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ທັກ ສິນ ຊິນນະວັດ ທີ່ພັດຖິ່ນ ອາ​ໄສຢູ່ຕ່າງປະ​ເທດ ໃນຂະນະນີ້.

ທ່ານ ທິຕິນັນ ເວົ້າວ່າ: “ການ​ຍົກ​ເອົາ ເລື້ອງ​ການຈັດວັດພະວິຫານເຂົ້າຢູ່ໃນບັນຊີ ສະຖານທີ່ມໍລະດົກໂລກ ມາ​ເປັນ​ເລື້ອງທາງການເມືອງນັ້ນ ​ແມ່ນເປັນບົດບາດນຶ່ງ
ຂອງການ​ເມືອງພາຍໃນປະເທດຂອງໄທຢູ່​ແລ້ວ. ໃນຂະນະດຽວກັນ ຝ່າຍກໍາປູ
ເຈຍ ກໍຄືນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຮຸນເຊນ ນັ້ນ ກໍບໍ່​ໄດ້ຊ່ວຍຫຍັງ ​ໂດຍ​ການ​ເຂົ້າ​ຂ້າງ​ຢູ່ໃນການແບ່ງແຍກໃນໄທນັ້ນ ຄືດ້ວຍ​ການໄປເຂົ້າຂ້າງທ່ານທັກສິນ ຊິນນະວັດ.”


ອິນໂດເນເຊຍ​ໄດ້​ພະຍາຍາມ​ຈະເປັນຜູ້ໄກ່ເກ່ຍຂໍ້ຂັດແຍ້ງກັນນີ້ ແຕ່ກອງທັບໄທບໍ່ອະນຸຍາດ
ໃຫ້ພວກສັງເກດການ ເຂົ້າໄປໃນເຂດຊາຍແດນ.

ນັກວິເຄາະການເມືອງ ທິຕິນັນ ພົງສຸດທີ່ຣັກ ກ່າວຕໍ່ໄປວ່າ ແນວໃດກໍຕາມ ຄວາມສໍາພັນ ລະຫວ່າງໄທກັບກໍາປູເຈຍ ​ໄດ້ດີຂຶ້ນ ຫຼັງຈາກທີ່ນ້ອງສາວຂອງທ່ານທັກສິນ ກໍຄືທ່ານນາງ
ຢິ່ງລັກ ຊິນນະວັດ ໄດ້​ຖືກເລືອກຕັ້ງໃຫ້ເປັນນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ແລະຝ່າຍກອງທັບໄທນັ້ນ
ກໍເກີດມີຄວາມລັງເລໃຈ ຂຶ້ນມາ.

ທ່ານ ທິຕິນັນ ເວົ້າວ່າ: “​ເວລາ​ນີ້ ແມ່ນວ່າບໍ່ມີການໜຸນຫຼັງ ຫຼືມີການໜຸນຫຼັງໂດຍກົງ ຈາກແຫຼ່ງອື່ນ​ໃດເພື່ອປຸກປັ່ນ ຍຸຍົງ​ໃຫ້ກອງທັບອອກມາຕໍ່ຕ້ານອີກ ສະນັ້ນ ຈຶ່ງ​ມີ​
ສະພາບ​ການ​ທີ່​ເອື້ອ​ອໍານວຍ ຫຼາຍກວ່າເມື່ອປີ 2011 ສໍາລັບ​ກອງທັບໄທ ທີ່ຈະ​
ເຄົາລົບຜົນການຕິດສິນຂອງສານໂລກ ບໍ່​ວ່າ​ມັນ​ຈະອອກມາ​ໃນ​ຮູບໃດກໍ​ຕາມ.”


ສໍາລັບພວກຄົນທ້ອງຖິ່ນທີ່ອາ​ໄສຢູ່ຕາມເຂດຊາຍແດນດັ່ງກ່າວນັ້ນ ບໍ່ວ່າສານໂລກຈະຕັດສິນ
ຢ່າງໃດກໍຕາມ ​ເຂົາ​ເຈົ້າ​ກໍ​ແມ່ນຕ້ອງການສັນຕິພາບ ຫຼາຍກ່ວາການເມືອງ ເພື່ອວ່າການ
ດໍາລົງຊີວິດ ແລະການຄ້າຂາຍ ຈະ​ສາມາດກັບຄືນສູ່ ສະພາບປົກກະຕິໄດ້.
XS
SM
MD
LG